رابطه¬ی بین هیجان خواهی و بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی



رابطه¬ی بین هیجان خواهی و بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی

چکیده
زمینه و هدف: همودیالیز وضعیتی است که در نهایت تمامی مبتلایان به بیماری¬های غیر قابل برگشت کلیه، نارسایی حاد یا مزمن به آن نیاز پیدا می¬کنند. این فرآیند به عنوان راه¬حل در درمان نارسایی کلیه، تنش¬زا بوده و فشارهای روانی ناشی از آن در این بیماران با بروز مشکلات روحی – اجتماعی متعددی همراه است. هدف از این پژوهش تعیین رابطه¬ی بین هیجان خواهی و بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی بود.
مواد و روش¬ها: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه¬ی آماری این پژوهش 215 بیمار همودیالیزی شهرستان کرمان در سال 1392 بود، که به روش نمونه¬گیری در دسترس، طبق فرمول کوکران، 138 نفر انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه¬ هیجان¬خواهی زاکرمن، پرسشنامه بهزیستی معنوی (SWBS) و پرسشنامه اضطراب مرگ تمپلر جمع آوری شد. داده¬ها با استفاده از آزمون ضریب همبستگی پیرسون توسط نرم¬افزار SPSS، تجزیه و تحلیل شد.
یافته¬ها: نتایج تحلیل داده¬ها نشان داد که بین هیجان خواهی و مؤلفه¬های آن با اضطراب مرگ رابطه معکوس معنی¬داری از لحاظ آماری وجود دارد (P<0.05). همچنین، بین بهزیستی معنوی و مؤلفه¬های آن با اضطراب مرگ رابطه معکوس معنی¬داری از لحاظ آماری وجود دارد (P<0.05). همچنین، بين هیجان خواهی و بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی رابطه خطی معني‌داري وجود دارد.
نتیجه¬گیری: براساس یافته¬های این پژوهش که مؤيد رابطه معنی¬دار بين هیجان خواهی و بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ است می¬توان چنین نتیجه¬گیری کرد که تلاش در جهت ارتقاء سلامت معنوی و هیجان خواهی افراد می¬تواند نقش مهمی در کاهش اضطراب مرگ آنان ايفا نمايد.
واژه¬های کلیدی: اضطراب مرگ، همودیالیز، هیجان خواهی، بهزیستی معنوی.





مقدمه
بیماری¬های مزمن و ناتوان¬کننده، پیامدهای روانپزشکی متعددی دارند. به همین دلیل، بروز اختلال روانپزشکی به دنبال ایجاد بیماری¬های جسمی شایع است. همودیالیز فرآیندی استرس¬زاست و مشکلات روانشناختی و اجتماعی متعددی را در پی دارد که می¬تواند زمینه اختلال روانی بیماران باشد. نتایج بیشتر بررسی¬ها، شیوع بالای اختلالات روانی - اجتماعی در بیماران همودیالیزی را نشان می¬دهد [1]. علی¬رغم پیشرفت¬های صورت گرفته در خصوص مراقبت از بیماران همودیالیزی طی چند دهه اخیر، این بیماران سطوح بالایی از تنش روانی، اضطراب و افسردگی را تجربه می¬کنند [2]. اضطراب از اختلالات روانی شایع در بیماران همودیالیزی می¬باشد. طول مدت درمان و نقص در عملکرد سیستم حمایتی بیماران همودیالیزی منجر به ناتوانی آنان در تطابق با موقعیت¬های تنش¬زا و در نتیجه افزایش اضطراب می¬گردد [3]. در مطالعه¬ی ناظمیان و همکاران، مشخص شد که 5/64 درصد بیماران همودیالیزی دچار افسردگی و 4/51 درصد دچار اضطراب آشکار، و 7/49 درصد دچار اضطراب پنهان هستند [4]. مطالعه¬ی مسعودی علوی و همکاران، نشان داد که شیوع افسردگی و اضطراب در بیماران همودیالیزی بسیار بالاست [5]. ملاهادی و همکاران، به این نتیجه رسیدند که 9/63 درصد بیماران همودیالیزی دچار اضطراب و 5/60 درصد دچار افسردگی و 7/51 درصد دچار استرس بودند [6]. Farmer و همکاران، گزارش کردند که شیوع اختلالات روانپزشکی از جمله اضطراب، افسردگی و اختلالات شخصیتی در بیماران همودیالیزی و داوطلبین پیوند کلیه 31 درصد است [7]. Cukor و همکاران، میزان اختلالات اضطرابی بیماران مرحله انتهایی کلیه را بیش از دو برابر میزان متوسط عمومی گزارش کردند [8].
اضطراب واکنش در برابر خطری نامعلوم، درونی، مبهم و از منشاء ناخودآگاه و غیر قابل کنترل بوده و عوامل متعددی آن را ایجاد می¬کند [9].Tillich سه شکل از اضطراب را ذکر می¬کند: اضطراب مرگ، اضطراب بی معنایی و اضطراب محکومیت [10]. اضطراب و ترس از مرگ تجربه¬ی ناخوشایند و رایج انسان¬ها می¬باشد [11]. اضطراب مرگ عموماً به عنوان احساس ناراحتی توأم با ترسی که معطوف به مرگ خود یا دیگران است و با در نظر گرفتن مرگ به عنوان پایان حیات یا تجسم مراسم تدفین و جسد برانگیخته می¬شود، تعریف می¬شود [12].
واکنش¬های هیجانی در مواجهه با مرگ و پذیرش آن، بستگی به اعمال و رفتار و افکار قبل از زمان مرگ دارد. در روانشناسی هیجانات بیمار را باید با ساختار شخصیتی و توان مقابله¬ای گذشته فرد بیمار مورد بررسی قرار داد [13]. همچنین، مواجهه شدن با مرگ، بستگی به شخصیت قبلی فرد در زندگی، سبک¬های مقابله¬ای او در مقابله با وحشت و مشکلات و شرایط فردی و محیطی و گذشت زمان دارد [14]. هیجان¬ خواهی یک جزئی از صفات شخصیت مرتبط با گروه اصلی صفات شخصیت است [15- 17]. سبک شخصیتی افراد هیجان ¬خواه موجب سازگاری آن¬ها با محیط¬هایی می¬شود که در آن¬ها ایجاد تغییر در روش زندگی الزامی است [18].
نتایج تحقیقات در مورد رابطه¬ی هیجان¬خواهی و اضطراب به طور متناقض گزارش شده است. بدین معنی که در بعضی از تحقیقات همبستگی معنی¬دار و در بعضی دیگر عدم همبستگی بین این دو متغیر اعلام شده است. حیدری و همکاران، به این نتیجه رسیدند که رابطه معنی¬داری بین اضطراب مرگ و هیجان ¬خواهی وجود ندارد [19]. پژوهش وفائی نشان داد که بین هیجان ¬خواهی و اضطراب مرگ رابطه منفی معنی¬داری وجود دارد [20]. همچنین، در مطالعه¬ی Franken و همکاران، مشخص شد که هیجان ¬خواهی و اضطراب مرگ رابطه منفی معنی¬داری وجود [21]. اما در پژوهش حسنوند مشخص شد که بین مؤلفه¬های هیجان ¬خواهی و اضطراب همبستگی منفی وجود دارد، ولی از نظر آماری معنی¬دار نیست [22].
Swinton و Pattison معنویت را به عنوان جنبه¬ای از وجود انسان که به فرد انسانیت می¬بخشد، در نظر می¬گیرند و معتقدند که معنویت با ساختارهای مهم فرد در ارتباط است و به انسان برای مقابله با مسایل زندگی کمک می¬کند [23]. در پژوهشRippentrop و همکاران¬، مشخص شد که معنویت برای سلامتی افراد با دردهای مزمن سودمند است [24]. Pardini و همکاران، دریافتند که معنویت و شکست معنوی با میزان خوش¬بینی به زندگی، حمایت اجتماعی درک شده و استرس مرتبط است [25]. مطالعه¬ی Lucchetti و همکاران، نشان داد که سطوح بالای معنویت و مذهبی بودن با کیفیت بهتر زندگی، کاهش افسردگی، ایجاد حمایت اجتماعی، افزایش رضایت از زندگی مرتبط است [26].Berman و همکاران، نشان دادند که بیماران همودیالیزیی که نمرات بالاتری در مذهب درونی نشان دادند از رضایت بیشتری از زندگی برخوردار بودند [27]. بهزیستی معنوی را می¬توان ارتباط با دیگران، زندگی هدفمند، معنادار، اعتقاد و ارتباط با یک قدرت متعالی تعریف کرد [28]. یکی از راه¬های کاهش اضطراب مرگ روی آوردن به مذهب و گرایشات مذهبی است [29-31].
Donahue چندین مطالعه که ارتباط بین مذهبی بودن و اضطراب مرگ را مورد آزمایش قرار دادند، را مورد بررسی قرار داد به طوری که بعضی از مطالعات ارتباط مثبت و بعضی دیگر ارتباط منفی بین آن¬ها را گزارش کرده بودند و بعضی از مطالعات گزارش کرده بودند که ارتباط معنی¬داری بین مذهبی بودن و اضطراب مرگ وجود ندارد [32]. Florian و Kravetz اشاره می¬کنند که افراد مذهبی بیشتر نگران جنبه¬هایی از مرگ نظیر مجازات آخرت هستند تا نابودی [33]. در تحقیق Nelson وCantrell مشخص شد که اعمال مذهبی بیش از اعتقادات مذهبی روی اضطراب مرگ تأثیر دارد [34]. مطالعه¬یDuff و Hong نشان می¬دهد که مردمی که به طور منظم به عبادات مذهبی گرایش دارند اضطراب مرگ کمتری دارند [35]. نتایج Wen نشان داد که یک ارتباط مثبتی بین انگیزش مذهبی درونی و فراوانی گرایش به عبادات مذهبی و دوام ایمان و اعتقاد مذهبی وجود دارد [36].Aday در پژوهش خود دریافت افرادی که به میزان زیادی اعتقادات مذهبی سنتی دارند از اضطراب مرگ کمتری برخوردارند [37].Löcknhoff و همکاران، به این نتیجه رسیدند که رابطه مثبت معنی¬داری بین معنویت و سلامت روان (اضطراب مرگ پایین) وجود دارد [38]. جعفری و همکاران، نشان دادند که بین متغیر بهزیستی معنوی و اضطراب رابطه منفی معنی¬داری وجود دارد [39]. علی اکبری دهکردی و همکاران، به این نتیجه رسیدند که جهت¬گیری مذهبی درونی نقش مهمی در کاهش اضطراب مرگ دارد [40]. در پژوهش Abdel-Khalek و Lester مشخص شد که ارتباطی بین مذهبی بودن و اضطراب مرگ وجود ندارد [41]. همچنین، در پژوهش¬های Lester و نیزTempler مشخص شد که بین اضطراب مرگ و مذهب رابطه معنی¬داری وجود ندارد [42، 43].
با نگاهی به آمار روزافزون بیماران همودیالیزی و با توجه به شیوع قابل توجه مشکلاتی نظیر اضطراب مرگ در بیماران تحت درمان جایگزین کلیه (همودیالیز) و تأثیر احتمالی که این عوارض بر نتایج درمانی دارد. از این رو، لازم است بررسی¬های وسیع و عمیقی در مورد شناسایی عوامل زمینه¬ساز اضطراب مرگ انجام گیرد؛ چون اضطراب مرگ ارتباط تنگاتنگی با فرهنگ و اعتقادات مذهبی دارد. از این رو، تکیه بر پژوهش¬های خارجی چندان مفید نخواهد بود، بلکه به بررسی¬های منطقه¬ای و کشوری نیاز اساسی وجود دارد. از آن¬جا که در زمینه شناخت عوامل زمینه¬ساز اضطراب مرگ در ایران بررسی¬های کمتری انجام شده است، می¬توان گفت که شناخت نسبت به نوع ارتباط بین هیجان ¬خواهی، بهزیستی معنوی و اضطراب مرگ در جامعه بیماران همودیالیزی حائز اهمیت است.
مواد و روش¬ها
این مطالعه از نوع مطالعات توصیفی – همبستگی است. جامعه¬آماری این پژوهش شامل کلیه بیماران همودیالیزی شهرستان کرمان به تعداد 215 نفر بودند که به 4 مرکز همودیالیز (بیمارستان شفا، بیمارستان افضلی¬پور، مرکز درمانی جواد الأئمه (ع) و مرکز بیماری¬های خاص) شهرستان کرمان مراجعه می¬کردند. براساس فرمول کوکران، تعداد کل آزمودنی¬های این پژوهش 138 نفر تعیین گردید. که با استفاده از نمونه¬گیری در دسترس، از میان 4 مرکز همودیالیز شهرستان کرمان، تعداد 138 نفر به طور تصادفی انتخاب شدند. داده¬های جمع¬آوری شده با آزمون ضریب همبستگی پیرسون توسط نرم¬افزار SPSS، تجزیه و تحلیل شد.


ابزار گردآوری داده¬ها شامل 3 پرسشنامه بود:
پرسشنامه بهزیستی معنوی [SWBS]: این پرسشنامه توسط Paloutzian و Ellison در سال 1982 ساخته شد و شامل 20 سؤال و دو خرده مقیاس است و سؤالات فرد مربوط به خرده مقیاس بهزیستی معنوی بوده و میزان رابطه رضایت بخش با خدا را مورد سنجش قرار می¬دهد؛ سؤالات زوج مربوط به خرده مقیاس بهزیستی وجودی است، که احساس هدفمندی و رضایت از زندگی را می¬سنجد. مقیاس پاسخگویی به سؤالات لیکرت 6 درجه¬ای از کاملاً موافقم تا کاملاً مخالفم است [44]. Paloutzian و Ellison در پژوهشی ضریب آلفای کرونباخ بهزیستی مذهبی، وجودی و کل مقیاس را به ترتیب 91/0، 91/0، و 93/0 گزارش کردند [45]. دهشیری و همکاران، در پژوهشی بر روی دانشجویان دختر و پسر از طریق آلفای کرونباخ برای کل مقیاس و خرده مقیاس بهزیستی مذهبی و خرده مقیاس بهزیستی وجودی به ترتیب 90/0، 82/0 و 87/0 و با روش بازآزمایی به ترتیب 85/0، 78/0 و81/0 گزارش کردند [46].
پرسشنامه هیجان¬ خواهی Zuckerman: این مقیاس شش فرم مختلف دارد. در این پژوهش از فرم پنجم آن استفاده شد. این پرسشنامه از چهار عامل فرعی هیجان زدگی و ماجراجویی، تجربه جویی، بازداری زدایی و بیزاری از یکنواختی تشکیل شده است و چهل مقوله دو بخشی دارد. اجزاء هر ماده تست با دو جزء الف و ب از هم مجزا و مشخص می¬شوند، به طوری که آزمودنی¬ها می¬توانند به یک جزء از هر ماده تست پاسخ دهند [47]. برای سنجش اعتبار سازه¬ی مقیاس هیجان ¬خواهی Zuckerman (فرم پنجم)، این مقیاس با مقیاس هیجان¬ خواهی Arnett همبسته شده است. ضریب همبستگی بین این دو مقیاس برای افراد معتاد 29/0، برای افراد غیرمعتاد 55/0، و برای کل افراد 46/0 محاسبه شد. این ضرایب همبستگی در سطح 01/0 معنی¬دار هستند. همچنین ضرایب پایایی مقیاس هیجان¬ خواهی Zuckerman با روش آلفای کرونباخ برای افراد معتاد 55/0، برای افراد غیر معتاد 66/0 و برای کل افراد 73/0 بدست آمده است [48]. پایایی این آزمون در پژوهش وفائی با استفاده از روش پیش¬آزمون و ضریب همبستگی کرونباخ 84% به دست آمده است [20].
پرسشنامه اضطراب مرگTempler : این مقیاس توسطTempler در سال 1970 ساخت و اعتبار یابی شده است و بیشترین کاربرد را در نوع خود داشته است. این مقیاس دارای 15 سؤال با گزینه صحیح و غلط است و جمع امتیازات پرسشنامه در دامنه¬ای بین 1 تا 15 می¬باشد که امتیازات بالاتر نشان دهنده اضطراب مرگ بیشتر است.Saggino و Kline ضریب آلفای کرونباخ را برای عامل¬های سه گانه¬ای که با روش تحلیل عوامل ویرایش ایتالیایی این مقیاس بدست آوردند به ترتیب 68/0، 49/0 و 60/0 گزارش کرده¬اند [49]. تمپلر ضریب باز آزمایی مقیاس DAS را 83/0 بدست آورده است [43]. Kelly و Corriveau اعتبار بازآزمایی مقیاس اضطرب مرگ را 85/0 و ضریب همسانی درونی آن را 73/0 گزارش کرده¬اند [50]. روایی و پایایی این پرسشنامه را در ایران رجبی و بحرانی، بررسی کرده و بر این اساس، ضریب پایایی تصنیفی را 6/0 و ضریب همسانی درونی را 73/0 گزارش کرده¬اند. برای بررسی روایی مقیاس اضطراب مرگ، از دو آزمون مقیاس نگرانی مرگ و مقیاس اضطراب آشکار استفاده شد که نتیجه آن 04/0 برای ضریب همبستگی مقیاس اضطراب مرگ با مقیاس نگرانی و 34/0 برای ضریب همبستگی مقیاس اضطراب مرگ با مقیاس اضطراب آشکار بود [51].
نتایج
در این مطالعه در مجموع 138 بیمار همودیالیزی وارد مطالعه شده و پرسشنامه¬ها توسط آن¬ها تکمیل شد. تمامی افراد شرکت کننده در این مطالعه به سؤالات پاسخ داده و هیچکدام از نمونه¬ها از مطالعه خارج نشدند. در این مطالعه 81 نفر (7/58 درصد) زن و 57 نفر (3/41 درصد) مرد بودند، و سن 15 نفر (8/10 درصد) کمتر از 50 سال و سن 123 نفر (2/89 درصد) بیش¬تر از 50 سال سن داشتند.


جدول1. آزمون کولموگوروف اسمیرنوف برای بررسی فرض نرمال بودن متغیرها
متغیر آزمون کلموگوروف اسمیرنوف معنی¬داری فرض نرمال
بهزیستی معنوی 768/0 597/0 برقرار است
اضطراب مرگ 31/1 066/0 برقرار است
هیجان خواهی 05/1 221/0 برقرار است

همانگونه که در جدول بالا نشان داده شده، برای بررسی نرمال بودن توزیع متغیرهای پژوهش از آزمون نیکویی برازش نرمال (کولموگوروف اسمیرنوف) استفاده شد. با توجه به این¬که معنی¬داری آزمون هر سه متغیر بالا (05/0=α) به دست آمده است؛ این بدان معناست که همه متغیرهای تحقیق از توزیع نرمال پیروی می¬کنند. بنابراین، در این تحقیق، می¬توان جهت بررسی رابطه بین متغیرها از آزمون همبستگی پیرسون استفاده کرد.
جدول 2. آماره¬های آزمون همبستگی پیرسون مربوط به رابطه بهزیستی معنوی و هیجان خواهی با اضطراب مرگ بیماران
متغیر اضطراب مرگ
ضريب همبستگی معنی¬داری تعداد r2 وجود رابطه نوع رابطه
هیجان خواهی 174/0- 041/0 138 03/0 دارد معکوس
بهزیستی معنوی 326/0- 001/0 138 106/0 دارد معکوس





همانگونه که در جدول 2 مشاهده می¬شود، تجزيه و تحليل داده¬ها نشان می¬دهد که ضرایب همبستگي هیجان خواهی و بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ بیماران به ترتیب برابر با 174/0- و 326/0- و مقدار P(معنی¬داری) به ترتیب برابر با 041/0 و 001/0 که کوچک¬تر از سطح معنی¬داری (05/0=α) است، لذا در اين سطح فرض عدم وجود رابطه رد می¬شود و در نتيجه بهزیستی معنوی و هیجان خواهی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی رابطه معنی¬داری دارند. منفی بودن ضریب همبستگی نشان از رابطه معکوس بين این متغیرها است.
جدول 3. آماره¬های آزمون همبستگی پیرسون مربوط به رابطه بهزیستی معنوی و هیجان خواهی و ابعاد آن¬ها با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی
متغیر

شاخص¬های آماری اضطراب مرگ
ضريب همبستگی معنی داری تعداد وجود رابطه نوع رابطه
بهزیستی وجودی 50/0- 001/0 138 دارد معکوس
بهزیستی مذهبی 303/0- 001/0 138 دارد معکوس
تجربه طلبی 314/0- 001/0 138 دارد معکوس
ماجراجوئی 216/0- 011/0 138 دارد معکوس
ملال پذیری 289/0- 001/0 138 دارد معکوس
گریز از بازداری 282/0- 001/0 138 دارد معکوس


همانگونه که در جدول 3 مشاهده می¬شود، تجزيه و تحليل داده¬ها برای زیر مقیاس¬های بهزیستی معنوی نشان می¬دهد که ضرایب همبستگي بهزیستی وجودی و مذهبی با اضطراب مرگ بیماران به ترتیب برابر با 50/0- و 303/0- و مقدار P (معنی-داری) برابر با 001/0 و 001/0 که کوچک¬تر از سطح معنی¬داری (05/0=α) است، لذا در اين سطح فرض عدم وجود رابطه رد می¬شود و در نتيجه بهزیستی وجودی و مذهبی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی رابطه معنی¬داری دارند. منفی بودن ضریب همبستگی نشان از رابطه معکوس بين این متغیرها است. همچنین، تجزيه و تحليل داده¬ها برای زیر مقیاس¬های هیجان ¬خواهی نشان می¬دهد که ضرایب همبستگي تجربه طلبی، ماجراجوئی، ملال پذیری و گریز از بازداری با اضطراب مرگ بیماران به ترتیب برابر با 314/0-، 216/0-، 289/0- و 282/0- و مقدار P (معنی¬داری) به ترتیب برابر با 001/0، 011/0، 001/0 و 001/0 که کوچک¬تر از سطح معنی¬داری (05/0=α) است، لذا در اين سطح فرض عدم وجود رابطه رد می¬شود و در نتيجه تجربه طلبی، ماجراجوئی، ملال پذیری و گریز از بازداری با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی رابطه معنی¬داری دارند. منفی بودن ضریب همبستگی نشان از رابطه معکوس بين این متغیرها است.

جدول 4. تحليل واريانس مدل رگرسيون پیش¬بینی اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی از طریق بهزیستی معنوی و هیجان خواهی آن¬ها
منبع تغييرات مجموع ‌مربعات درجه آزادي ميانگين‌ مربعات R R2adj مقدارF p
رگرسيون 17/387 2 59/193 483/0 22/0 59/20 001/0
باقی مانده 21/1269 135 402/9
جمع 38/1656 137 -

همانگونه که در جدول 4 مشاهده می¬شود، با توجه به اين¬كه pـ‌مقدار محاسبه شده از آزمون (001/0) كمتر از سطح معني‌دار 05/0 است، لذا در اين سطح، H0 رد مي‌شود و در نتيجه مدل رگرسيون خطي معني‌دار است، يعني بين بهزیستی معنوی و هیجان خواهی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی رابطه خطی معني‌داري وجود دارد. ضریب همبستگی چندگانه 483/0R= است که نشان دهنده میزان روابط همزمان بهزیستی معنوی و هیجان خواهی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی است و با توجه به این¬که سطح معنی¬داری برابر 001/0 و کوچک¬تر از سطح 05/0= α است. بنابراین این رابطه معنی¬دار است. با توجه به اين¬که مقدار R2adj (تعديل شده R2)، برابر با 22/0 است. بنابراین، متغيرهاي وارد شده در اين مدل 22/0 واریانس اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی را تبيين مي¬کنند.
جدول 5. ضرايب مدل رگرسيون پیش¬بینی اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی از طریق بهزیستی معنوی و هیجان خواهی آن¬ها
متغير برآوردB خطاي معيار برآورد استاندارد β مقدارt p
ثابت 72/18 022/2 - 26/9 001/0
بهزیستی معنوی 124/0- 021/0 453/0- 92/5- 001/0
هیجان خواهی 072/0- 051/0 108/0- 41/1- 161/0

همچنين، با توجه به pـ‌ مقدار محاسبه شده در آزمون ضرايب مدل رگرسيون H01, (بهزیستی معنوی)، در سطح 05/0 رد مي‌شود، اما H02, (هیجان خواهی) در سطح 05/0 رد نمي‌شود، چون با توجه به مقدار آماره t که برای بهزیستی معنوی برابر 92/5- با معنی¬داری 001/0 است. بنابراین، اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی با توجه به میزان بهزیستی معنوی آن¬ها متفاوت است، و با توجه به مقدارβ برای بهزیستی معنوی برابر که 453/0- است. بنابراین، بهزیستی معنوی بیماران همزمان با هیجان خواهی می¬تواند اضطراب مرگ آن¬ها را به صورت معنی¬داری پیش¬بینی کند، اما هیجان خواهی بصورت همزمان نمی¬تواند اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی را پیش¬بینی کند (جدول 5).
بحث
هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه هیجان خواهی و بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی است. در این پژوهش مشخص شد که بین هیجان خواهی و اضطراب مرگ رابطه منفی معنی¬داری وجود دارد. این یافته، نتایج بدست آمده از پژوهش¬های پیشین را مورد حمایت قرار می¬دهد. به عنوان مثال نتایج بدست آمده در این پژوهش با تحقیقات، حیدری و همکاران، در 1388، وفائی در 1390 و همچنین، Franken و همکاران، در 1992 هم¬سو و با پژوهش حسنوند ناهم¬سو است [19- 22]. در تبیین این یافته¬ها می¬توان به این نکته اشاره کرد که انتخاب کارهای پر خطر و غیر متعارف یکی از ترجیحات مسلم افراد هیجان خواه به شمار می¬رود. بنابراین، این افراد بدون هراس از مرگ به سمت کارهای خطرزا رفته و احتمال مرگ خود را کم می¬پندارند. همچنین، ممکن است افراد هیجان خواه خود را شجاع، دلیر و نترس به دیگران نشان داده¬ باشند و به این باور رسیده باشند که در هیچ امری ترسی به خود راه نمی¬دهند و اگر هم از چیزی بترسند آن را نمایان نمی¬کنند، تا چهره دلیرشان خدشه¬دار نشود. همچنین، می¬توان به عقیده زاکرمن مبنی بر این¬که هیجان خواهان بالا سوگیری خوشبینانه-ای دارند؛ به این معنا که آن¬ها رفتارشان را در حد پایین ریسک می¬دانند، پس آن¬گونه که گفته شد خطری حس نمی¬کنند که ترسی به خود راه دهند [52].
همچنین، نتایج این پژوهش در خصوص رابطه منفی بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ با تحقیقاتی، نظیر مطالعه¬ی Duff و Hongکه نشان می¬دهند مردمی که به طور منظم به عبادات مذهبی گرایش دارند اضطراب مرگ کمتری دارند [35]. Aday که در پژوهش خود دریافت افرادی که به میزان زیادی اعتقادات مذهبی سنتی دارند از اضطراب مرگ کمتری برخوردارند [37]. همچنین، پژوهشLöcknhoff و همکاران، که نشان دادند رابطه مثبت معنی¬داری بین معنویت و سلامت روان (اضطراب مرگ پایین) وجود دارد، هم¬سو است [38]. همچنین، نتایج این پژوهش با بخشی از نتایج پژوهش جعفری و همکاران، مبنی بر وجود رابطه منفی معنی¬دار بین اضطراب و بهزیستی معنوی و بخشی از نتایج پژوهش علی اکبری دهکردی و همکاران، که دریافتند جهت¬گیری مذهبی درونی نقش مهمی در کاهش اضطراب مرگ دارد، هم¬خوان است [39،40]. همچنین، این نتایج با پژوهش¬های Abdel-Khalek و Lester در 2009، Lester 1990 و نیزTempler در 1970 ناهمخوان است [41- 43]. در تبیین این یافته¬ها می¬توان گفت که داشتن اعتقادات مذهبی مثبت می¬تواند به زندگی افراد معنا داده و باعث گرویدن آن¬ها به ارزش¬های مثبت جامعه شود. همچنین، مذهب و اعتقادات مذهبی می¬تواند فکر افراد جامعه را مثبت نگه دارد و به عنوان یک نگهدارنده سلامت روانی و اجتماعی آنان در تمام مراحل زندگی عمل کند [40].Florian و Kravetz اشاره می¬کنند که افراد مذهبی بیشتر نگران جنبه¬هایی از مرگ نظیر مجازات آخرت هستند تا نابودی [33]. در تحقیق Nelson و Cantrell مشخص شد که اعمال مذهبی بیش از اعتقادات مذهبی روی اضطراب مرگ تأثیر دارد [34]. همچنین، Mc Intosh و همکاران، بیان می¬کنند که افراد مذهبی دارای روان بنه¬های مذهبی هستند که می¬توانند به آن¬ها در پردازش شناختی مرگ کمک کند. بنابراین، می¬توان چنین استنباط کرد که این روان بنه¬ها ارزیابی ما را از فلسفه¬ی زندگی و مرگ تحت تأثیر قرار می¬دهد و حتی می¬تواند اضطراب¬های ناشی از اندیشیدن به مرگ را مهار کند. بنابراین این روان بنه¬ها می¬توانند هم بر ارزیابی ما از رویدادها و هم بر شیوه¬های رویارویی ما با رویدادها و حتی بر چگونگی وقوع رویدادها اثر داشته باشند و افراد مذهبی دارای روان بنه¬هایی می¬باشند که نحوه¬ی ارزیابی آن¬ها را از رویدادهای تنیدگی¬زا تحت تأثیر قرار می¬دهد. به طوری که این افراد رویدادها را کمتر تنش¬زا تلقی کرده و در نتیجه اضطراب مرگ کمتری دارند [53]. از محدودیت¬های پژوهش حاضر می¬توان به محدودیت جامعه¬آماری اشاره کرد. از اين رو به پژوهشگران علاقه¬مند به این حوزه پیشنهاد می¬شود که این پژوهش را در جامعه¬آماری وسیع¬تری تکرار نمایند؛ بديهی است نتایج این پژوهش نيز به نوبه خود می¬تواند در مسير گسترش پژوهش¬های بعدی در اين حوزه مفيد واقع شود.
نتیجه¬گیری
این مطالعه نشان داد که بین بهزیستی معنوی و هیجان خواهی بیماران همودیالیزی و اضطراب مرگ آنان رابطه تنگاتنگی وجود دارد. هر چند که هیجان خواهی یکی از صفات شخصیتی شکل یافته است و با افزایش سن کاهش می¬یابد. اما به نظر می¬رسد با تقویت معنویت فرد و درونی سازی ارزش¬ها و باورهای معنوی و در نهایت بهزیستی معنوی بیماران همودیالیزی می¬توان اضطراب مرگ آنان را کاهش داد.
تشکر و قدردانی
در پایان از تمامی مدیران محترم مراکز دیالیز شهرستان کرمان برای همکاری در انجام این پژوهش تشکر و قدردانی می¬نمایم.

References
1. Navidian A, Arbabi Sarjou A, Kikhai A. Frequency of mental disturbances in hemodialysis patients referred to hemodialysis ward of Khatam- Al- Anbia Hospital in Zahedan. Medical faculty Journal of Gilan\'s University of medical sciences 2006; 58: 61-67. ]Farsi[.
2. Feroze U, Martin D, Reina-Patton A, Kalantar-Zadeh K, Kopple JD. Mental health, depression, and anxiety in patients on maintenance dialysis. Iranian Journal of Kidney Disease 2010; 4(3): 173-80.
3. Mollaoglu M. Perceived social support, anxiety, and self-care among patients receiving hemodialysis. Dialysis & Transplantation 2006; 35(3): 144-155.
4. Nazemian F, Ghafari F, Poorghaznein T. Evaluation of depression and anxiety in hemodialysis patients. Medical Journal of Mashad University of Medical Sciences 2008; 51(3): 171-176. ]Farsi[.
5. Masoudi Alavi N, Sharifi KH, Aliakbarzadeh Z. Depression and anxiety in patients undertaken renal replacement therapy in Kashan during 2008. Feyz 2009; (4): 46-51. ]Farsi[.
6. Mollahadi M, Tayyebi A, Ebadi A, Daneshmandi M. Comparison between anxiety, depression and stress in hemodialysis and kidney transplantation patients. Iranian Journal of Critical Nursing 2010; 4: 153-156. ]Farsi[.
7. Farmer CJ, Snowden SA, Parsons V. The prevalence of psychiatric illness among patients on home hemodialysis. Psycho Med 1979; 9(3): 509-14.
8. Cukor D, Coplan J, Brown C, Friedman S, Newville H, Safier M, et al. Anxiety disorders in adults treated by hemodialysis: a single-center study. Am J Kidney Dis 2008; 52(1): 128-36.
9. Stuart GW. Principles and practice of psychiatric nursing. 9th ed. St. Louis (MO): Elsevier Mosby; 2009.
10. Tillich P, The courage to be. New Haven: Yale University Press; 1952.
11. Abdel-khalek AM. Why do we fear death? The construction and validation of the reasons for death fear scale. Death Studies 2002; 26(8): 669-680.
12. Firestone RW, Catlett J. Beyond death anxiety beyond death anxiety: Achieving life-affirming death awareness. New York: Springer Publishing Company; 2009.
13. Buckman R. Communication and palliative care: a practical guide. In: Doyle D, Hanks G, MacDonald N, editors. Oxford Textbook of Palliative Medicine. 2nd ed. New York: Oxford University Press; 1998. p. 141-156.
14. Sigelman CK, Rider EA. Life-span human development. 7th ed. Belmont (CA): Thomson Wadsworth; 2012.
15. Glicksohn J, Abulafia J. Embedding sensation seeking within the big three. Personality and Individual Differences 1998; 25(6): 1085-1099.
16. Zuckerman M. Behavioral expressions and biosocial bases of sensation seeking. New York, NY: Cambridge University Press; 1994.
17. Zuckerman M, Kuhlman DM, Joireman J, Teta P, Kraft M. A comparison of three structural models for personality: The big three, the big five, and the alternative five. Journal of Personality and Social Psychology 1993; 65(4): 757-768.
18. Franken R. Motivation and emotion: Translated by Shams Esfandabad H, Emami pour S, Mahmoudi GH. Tehran, Iran. Ney publications; 2005. ]Farsi[.
19. Heydari E, Khalili F, Khodapanahi MK. Relationships between religious orientation, death anxiety & sensation seeking. Journal of Psychology 2009; 13: 325-341. ]Farsi[.
20. Vafaei Z, Study of the relationship between sensation seeking, sense of humor and religious attitude with death anxiety in students of Shahid Bahonar university of Kerman. [MSc thesis]. Shahid Bahonar University, 2011.
21. Franken RE, Gibson KJ, Rowland GL. Sensation seeking and the tendency to view the world as threatening, personality and individual differences. Personality and individual differences 1992; 13: 31-38.
22. Hasanvand M. Study of the relationship between the components of sensation seeking and anxiety in undergraduates Shahid Beheshti University. [MSc thesis]. Shahid Beheshti University, 2003.
23. Swinton J, Pattison S. Spirituality Come all ye faithful. Health Serv J 2001; 111(5786): 24-5.
24. Rippentrop EA, Altmaier EM, Chen JJ, Found EM, Keffala VJ. The relationship between religion/spirituality and physical health, mental health, and pain in a chronic pain population. Pain 2005; 116(3): 311-21.
25. Pardini DA, Plante TG, Sherman A, Stump JE. Religious faith and spirituality in substance abuse recovery determining the mental health benefits. Journal of Substance Abuse Treatment 2000; 19(4): 347-54.
26. Lucchetti G, Almeida LG, Granero AL. Spirituality for dialysis patients: should the nephrologists address. J Bras Nefrol 2010; 32(1): 126-130.
27. Berman E, Merz JF, Rudnick M, Snyder RW, Rogers KK, Lee J, et al. Religiosity in a hemodialysis population and its relationship to satisfaction with medical care, satisfaction with life, and adherence. Am J Kidney Dis 2004; 44(3): 488-97.
28. Hawks SR, Goudy MB, Gast JA. Emotional eating and spiritual well-being: A possible connection. American journal of Health Education 2003; 34(1): 30-33.
29. Fry PS. Religious involvement, spirituality and personal meaning for life, existential predictors of psychological wellbeing in community-residing and institutional care elders. Aging and Mental Health 2000; 4(4): 375-387
30. Thorson JA, Powell FC. Death anxiety in younger and older adults. In: Tomer A, editor. Death Attitudes and the Older Adults Theories, Concepts and Applications. Philadelphia (PA): Burner- Routledge; 2000. p. 123-136.
31. Diener E, Lucas RE, Oishi S. Subjective well-being. In: Snyder RC, Lopez SJ, editors. Handbook of positive psychology. Oxford: Oxford University Press; 2002.
32. Donahue MJ. Intrinsic and extrinsic religiousness: review and meta-analysis. Journal of Personality and Social Psychology 1985; 48(2): 400-419.
33. Florian V, Kravetz S. Fear of personal death: attribution, structure, and relation to religious belief. Journal of Personality and Social Psychology 1983; 44(3): 600-607.
34. Nelson LD, Cantrell CH. Religiosity and death anxiety. A multidimensional analysis. Review of religious research 1980; 21(2): 148-157.
35. Duff RW, Hong LK. Age density, religiosity and death anxiety in retirement communities. Review of Religious Research 1995; 37(1): 19-32.
36. Wen Ya-Hui. Religiosity and death anxiety. The Journal of Human Resource and Adult Learning 2010; 6(2): 31-37.
37. Aday RH. Belief in after life and death anxiety: correlates and comparisons. Amega 1984; 15(1): 67-75.
38. Löcknhoff CE, Ironson GH, O’Cleirigh C, Costa PT. Personality traits, spirituality/ religiousness, and mental health among people living with HIV. Journal of Personality 2009; 77(5): 1411-36.
39. Jafari E, Hajloo N, Faghani R, Khazan K. The relationship between spiritual well-being, hardiness, and mental health in the elderly. Journal of Research in Behavioral Sciences 2012; 10(6): 431-440. ]Farsi[.
40. Ali Akbari Dehkordi M, Oraki M, Barghi Irani Z. Relation between religious orientation with anxiety about death, and alienation in aged peoples (seniors) in Tehran. Social Psychology Research 2012; 1(2): 140-159. ]Farsi[.
41. Abdel-Khalek AM, Lester D. Religiosity and death anxiety: No association in Kuwait. Psychological Reports 2009; 104(3): 770-2.
42. Lester D. The collett-lester Fear of Death Scale: The original version and a revision. Death studies 1990; 14(5): 451-468.
43. Templer DI. The construction and validation of a death anxiety scale. Journal General Psychology 1970; 82: 165-77.
44. Safee Rad I, Karimi L, Shomoossi N, Ahmadi Tahor M. The relationship between spiritual well-being and mental health of university students. Asrar 2011; 17(4): 274-280. ]Farsi[.
45. Paloutzian RF, Ellison CW. Loneliness, spiritual well-being, and quality of life. In: Peplau LA, Perlman D, editors. Loneliness: A sourcebook of current theory, research and therapy. New York: Wiley; 1982.
46. Dehshiri GH, Sohrabi F, Jafari I, Najafi M. A survey of psychometric properties of spiritual well-being scale among university students. Psychological Studies 2008; 4(3): 129-144. ]Farsi[.
47. Fathi Ashtiyani A, Dastani M. Psychological tests. Tehran: Bessat; 2009. ]Farsi[.
48. Fathi K, Mehrabizade honarmand M. A survey of depression, sensation seeking, aggression, attachment styles and education of parent as predictors of drug dependency among Ahwaz teenage boys. Studies in Education and Psychology 2008; 9(2): 23-45. ]Farsi[.
49. Saggino A, Kline P. Item factor analysis of the Italian version of the Death Anxiety scale. Journal of clinical psychology 1996; 52(3): 329-33.
50. Kelly MN, Corriveau DP. The Corriveau-Kelly scale. Journal of Death and Dying 1995; 31(4): 311-315.
51. Rajabi GR, Bahrani M. Item factor analysis of the death anxiety scale. Quar J Psych 2001; 5(4): 331-344. ]Farsi[.
52. Zuckerman M. Item reversion in the Sensation Seeking Scale. Journal of Personality and Differences 1996; 20(4): 515-528.
53. McIntosh DN, Silver RC, Wortman CB. Religion\'s role in adjustment to a negative life event: Coping with the loss of a child. Journal of Personality and Social Psychology 1993; 64: 812-821.




















Relationship between Sensation Seeking and Spiritual Well-being with Death Anxiety in Haemodialysis Patients

Babaei , MR. Askari zadeh , GH

Abstract
Background and objective: Haemodialysis is a treatment that is ultimately needed by all patients with irreversible, acute or chronic renal disease or failure. The process, as a solution to treat renal failure, is stressful and causes psychological pressures in patients triggering several psychological – social problems. The aim of this study is to determine the relationship between sensation seeking and spiritual well-being with death anxiety in haemodialysis patients.
Materials and Methods: The method used in this study is descriptive-correlational. The statistical population was 215 haemodialysis patients in 1392 (2013) of whom 138 were selected by the availability sampling method based on Cochran Formula. Data was collected using Zukerman Sensation Seeking Questionnaire, Spiritual Well-Being Questionnaire (SWBS) and Templer Death Anxiety Questionnaire. The data was then subjected to Pearson correlation coefficient design using statistical analysis software SPSS.
Results: Data analysis showed that there is a statistically significant inverse relation between sensation seeking and its components with death anxiety (P<0.05), as is between spiritual well-being and its components with death anxiety (P<0.05). Also, there is a significant linear relationship between sensation seeking and spiritual well-being with death anxiety in haemodialysis patients.
Conclusion: The findings of this study indicated a significant relationship between sensation seeking and spiritual well-being with death anxiety. It can therefore be concluded that efforts to promote spiritual well-being and sensation seeking of patients can have an important role in reducing their death anxiety.
Keywords: death anxiety, haemodialysis, sensation seeking, spiritual well-being.





بروز رسانی : 1393-12-23 | بازدید : 2571

مطلب مرتبط دانلود فایل
روش تجزيه و تحليل داده ها
دفعات مشاهده (5513)
تعريف واژه ها واصطلاحات
دفعات مشاهده (4014)
پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر عنوان پايان‌نامه بررسی و تحلیل مفاهیم غالب در نقاشی اکسپرسیونیسمی معاصر ایران دهه 70 و 80
دفعات مشاهده (3202)
محدوديت هاي پژوهش
دفعات مشاهده (2673)
رابطه¬ی بین هیجان خواهی و بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی
دفعات مشاهده (2572)
مدلسازی و حل مسئله دو هدفه (مکانیابی – تخصیص ) در یک زنجیره تامین چند سطحی با رویکرد تصادفی پوروپوزال وپایان نامه
دفعات مشاهده (1968)
میزان تأثیر اتوماسیون اداری بر عملکرد کارکنان
دفعات مشاهده (1878)
شعر مقاومت در ادبیات ایران و فلسطین
دفعات مشاهده (1826)
مدیریت بیوریتم
دفعات مشاهده (1765)
مسئولیت مدنی دولت در قبال حوادث غیر مترقبه
دفعات مشاهده (1465)
بر رسی ویژ گی های شعر معاصر عرب و شعر فارسی
دفعات مشاهده (1355)
موسسه حقوقی مدبران
دفعات مشاهده (1352)
جایگاه نماد و اسطوره در شعر معاصر عرب
دفعات مشاهده (1304)
مؤثرترین روش ها در جلوگیری از میکرو لیکیج کرونالی
دفعات مشاهده (1184)
بررسی رابطه دین و روانشناسی از دیدگاه غرب با دیدگاه تربیتی قرآن
دفعات مشاهده (1142)
پروژه کارشناسی حل معادله دیفرانسیل رفتار نانوتیر تحت اثر جذب کاسیمیر به روش هموتوپی
دفعات مشاهده (1081)
انواع متغیرهای پژوهش
دفعات مشاهده (1030)
حضانت طفل در فقه و حقوق ایران و مقایسه آن با حقوق انگلیس
دفعات مشاهده (879)
تعیین جامعه آماری حجم نمونه
دفعات مشاهده (876)
تاثیر عصاره آبی الکلی گیاه بابونه بر محور همورمونی هیپوفیز
دفعات مشاهده (875)
نام و نام خانوادگی
ایمیل شما
تلفن تماس شما
پیام شما
 
   
تبلیغات