پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر عنوان پايان‌نامه بررسی و تحلیل مفاهیم غالب در نقاشی اکسپرسیونیسمی معاصر ایران دهه 70 و 80


پایان نامه
جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد
رشته پژوهش هنر



عنوان پايان‌نامه
بررسی و تحلیل مفاهیم غالب در نقاشی اکسپرسیونیسمی معاصر ایران دهه 70 و 80


دانشجو:

استاد راهنما:

استاد مشاور:













دانشگاه علم و فرهنگ
چکیده پایان نامه
استاد راهنما:
استاد مشاور:
نام دانشجو:
رشته:

عنوان پایان نامه
بررسی و تحلیل مفاهیم غالب در نقاشی اکسپرسیونیسمی معاصر ایران دهه 70 و 80
چکیده
این پژوهش به بررسی و تحلیل مفاهیم غالب در نقاشی اکسپرسیونیستی معاصر ایران دهه 70 و 80 می پردازد و هدف این پژوهش افزایش آگاهی و شناخت نسبت به وضعیت سبک نقاشی اکسپرسیونیسم معاصر ایران و دستیابی به راهکار مناسب برای افزایش خلق اثر هنر نقاشی به منظور شناخت و توسعه این سبک از نقاشی در ایران است.
با توجه به بررسی های انجام گرفته در این پژوهش در خصوص مفاهیم غالب در نقاشی اکسپرسیونیستی معاصر ایران در دهه 70 و 80 چنین به نظر می رسد که برخی از وي‍‍‍ژگي هاي شخصیتی، و فردی هنرمند از جمله علاقه وی به بروز تمایلات و روحیات درونی یا بیان و دغدغه ای شخصی وی از یک معضل اجتماعی در خصوص جامعه و محیط پیرامون وی موثر بوده است.
در این پژوهش و در بررسی برخی از آثار هنرمندان اکسپرسیونیستی معاصر ایران، مفاهیمی چون بی زمانی، بی مکانی و بی ارتباطی آدم ها با یکدیگر و محیط پیرامون، شخصیت و جایگاه زن در جامعه، رفتار انسان ها، انسان های گرفتار و بلا تکلیفی، شخصیت‌های بدنام و حاشیه‌ای اجتماع، ناتوانی، اجبار و بالاخره از هم گسستن همه چیز، مفاهیمی هستند که درنقاشی های برخی از هنرمندان این سبک با ظرافتی خاص و مثال زدنی به منصه ظهور در آمده است.
از طرفی نیز اشاراتی در کارهای هنرمندان این سبک وجود دارد که از زمینه اجتماعی و تاریخی آثار آنها خبر می دهد به طوری که چهره های اغراق شده، دگرگون شده و عصیانی که خیلی وقت ها خویشتن هنرمند هستند که در نقاشی ها نمایان شده اند.
همچنین این پژوهش سعی بر آن دارد تا با بهره گیری و بررسی از آثار نقاشی های موجود به تبیین عوامل موثر بر سبک اکسپرسیونیستی نقاشی ایران معاصر بپردازیم. روش پژوهش در این پایان نامه به صورت توصیفی – تحلیلی است و گردآوری مطالب به صورت کتابخانه ای و میدانی که تعداد نمونه ها هم در این پژوهش 10 نمونه می باشد.
واژگان کلیدی
ایران، نقاشی دوره معاصر، اکسپرسیونیسم، مفاهیم و مضامین، دهه 70 و 80

پیشگفتار
هنرمند عصر جدید مدام می آفریند. بودنش در گرو همین آفرینش مدام اوست. او پیوسته در جست و جوی چیزی ناشناخته است که به او آرامش و لذت بدهد، اگر چه گذرا باشد و دروغین. او سرگشته است و مضطرب. عصیان یا انزوا، هیچ کدام نمی تواند روح آشوب زده وی را آرام سازد. او در نقطه ای ایستاده است که هیچ تعریفی از انسان و هیچ ایمانی به آسمان ندارد. بنابراین بی سیرت و صورت شدن هنرش نیز نشانگر هیچ تنزلی برای او نیست. تصویری که هنرمند عصر جدید از انسان ارائه می کند تصویر موجودی است تنها و رها شده بر خاک، گرفتار کابوس ها و اوهام، بنده سرخوشی های آنی، لذایذ جسمانی و غرایز لگام گسیخته. تصویری که هنرمند جدید ارائه می کند، تصویر کنجکاوی سیرناپذیر و جست و جوی لذات نامحدود در تمدن فاوستی است.
دنیایی که او تصویر می کند دنیایی است ویران، دردناک و آزاردهنده، بی معنا و مبتذل و سرشار از امیدهای واهی. در یک کلام، هنرمند عصر جدید و هنر معاصر، میراث در هنری است که ویران کننده سنت های روانی و معنوی از یک سو و تخریب کننده صورت ها از سوی دیگر می باشد.





فهرست مطالب

عنوان شماره صفحه
پیشگفتار .............................................................................................................. 4
فصل اول
کلیات تحقیق ....................................................................................................... 10
1-1) کلیات تحقیق ................................................................................................................ 10
1-1-1- طرح مساله و پرسشهاي اصلي تحقيق ........................................................................ 10
1-1-2- غلبه سنت بومی گرایی دهه ۶۰ ................................................................................. 13
1-1-3- طبیعی شدن روند بعد از دهه ۷۰ ..................................................................... 13
1-1-4- سوال اصلی ............................................................................................... 16
1-1-5- هدف ...................................................................................................... 16
1-1-6- فرضيه¬ پژوهش ........................................................................................... 17
1-1-7- چه كاربردهایي از انجام اين تحقيق متصور است ................................................. 17
1-1-8- ضرورت و اهداف تحقيق ............................................................................... 17
1-2) ادبیات تحقیق ................................................................................................... 18
1-2-1- دسته بندی ادبیات موجود ............................................................................... 19
1-2-1-1- گزیده آثار ............................................................................................... 19
مقالات .................................................................................................................... 19
پایان نامه ها .............................................................................................................. 20
کتاب¬ها ................................................................................................................... 23
1-2-1-2- مطالعه زندگی و آثار نقاشان معاصر ایران ....................................................... 23
استاد جلیل ضیا پور ................................................................................................. 24
احمد اسفندیاری ...................................................................................................... 28
عبداله عامری ........................................................................................................... 30
حسین کاظمی .......................................................................................................... 34
هوشنگ پزشک نیا ..................................................................................................... 36
مارکو گرگوریان ...................................................................................................... 37
بهمن محصص ......................................................................................................... 39
محسن وزیری مقدم ................................................................................................... 40
شکوه ریاضی ........................................................................................................... 42
منصوره حسینی ........................................................................................................ 43
بهجت صدر ............................................................................................................. 44
ایران درودی ............................................................................................................ 45
1-2-1-3- آنچه پژوهش ما را متمایز می‌سازد ............................................................... 47
1-3) روش انجام تحقيق و ابزار گردآوري اطلاعات ........................................................ 47
1-3-1- تحقیق کیفی ............................................................................................... 47
1-3-2-تحقیق کمی ................................................................................................. 47
1-3-3- جامعه آماري و تعداد نمونه و روش نمونه¬گيري ................................................. 48
1-3-4- روش تجزيه و تحليل اطلاعات ....................................................................... 48
فصل دوم
مباحث نظری و روش شناختی ..................................................................................... 49
جنبش نقاشی متعهد به انقلاب در ایران (67- 1357) .......................................... 49
2-1) چارچوب نظری ............................................................................................... 50
2-1-1- گفتمان ایدئولوژیک رسمی حاکم در دهه 60 ...................................................... 51
2-1-1-1- هنرمند و محصول هنری مقبول از نگاه گفتمان ایدئولوژیک رسمی حاکم ............... 52
2-1-1-2- جنبش نقاشی متعهد به انقلاب .................................................................... 56
2-1-1-3- اکسپرسیونیسم در دوران معاصر ایران ........................................................... 60
فصل سوم
تحولات و رویکردهای نقاشی ایران در دهه 70 و 80 ........................................... 69
3-1- عوامل موئثر در رویکرد نقاشی ایران در دو دهه گذشته .......................................... 70
3-1-1- دهة دوم انقلاب (80 ـ 1370) ..................................................................... 71
3-1-2- نیمه نخست دهة سوم (85 ـ 1380) .............................................................. 73
3-2- تحولات و رویکردهای نقاشی ایران در دهه 70 و 80 ............................................ 75
3-3- راهبردها و مشخصه های نقاشی ایران در دهه های 70 و 80 ................................... 79
3-4- ويژگي‌هاي جريان نقاشي دهه 70 ....................................................................... 82
فصل چهارم
بررسی آثار هنرمندان اکسپرسیونیسم دهه 70 و 80 ایران ....................................... 83
4-1- سبک اکسپرسیونیسم ......................................................................................... 84
4-2- مفهوم اکسپرسیونیسم ........................................................................................ 85
4-3- نقاشان سبک اکسپرسیونیسم ایران دهه 70 و 80 .................................................... 89
4-3-1- هانی بال الخاص .......................................................................................... 89
4-3-2- منوچهر معتبر ............................................................................................... 93
4-3-3- فریده لاشایی .............................................................................................. 98
4-3-4- حسینعلی ذابحی .......................................................................................... 108
4-3-5- نصرت الله مسلمیان ...................................................................................... 115
4-3-6- علی نصیر .................................................................................................. 122
4-3-7- نیلوفر قادری نژاد ........................................................................................ 135
4-3-8- حسن سلاجقه ............................................................................................. 141
4-3-9- شاهین نوروزی ............................................................................................ 147
4-3-10- مریم صلاحی ............................................................................................ 153
4-3-11- الهام امام بخش ........................................................................................ 157
4-3-12- الهام مقتدایی ............................................................................................ 159
فصل پنجم
نتیجه گیری ............................................................................................................ 163
منابع ....................................................................................................................... 170
چکیده انگلیسی ......................................................................................................... 176



















فصل اول
کلیات تحقیق













1-1) کلیات تحقیق
1-1-1- طرح مساله و پرسشهاي اصلي تحقيق:
در آغاز قرن بیستم، نهضت بزرگی بر ضد رئالیسم و امپرسیونیسم پا گرفت و آرام آرام سبک اکسپرسیونیسم از دل آن بیرون آمد.
اکسپرسیونیسم جنبشی در هنرو ادبیات بود که بین سالهای ۱۹۰۳ تا ۱۹۳۳ نخست در آلمان شکوفا شد. هدف اصلی این شیوه نمایش حالات درونی بشر، به ویژه واکنشهایی چون ترس، نفرت،عشق و اضطراب بود. هنر اکسپرسیونیستی هنری است که فشار یا ضرورت درونی را آزاد می¬کند. این فشار بر اثر عاطفه یا احساس ایجاد می شود. آزاد شدن نیروهای روانی به این صورت ممکن است به حرکات تندی منجر شود و ظواهر امور طبیعی را چنان دگرگون کند که حتی زشت به نظر رسد.
اما این تحول در هنر ایرانی مصادف است با آغاز قرن چهاردهم خورشیدی که در زمینه ادبیات و هنر ایران، وقایع مهمی رخ داده به گونه¬ای که می¬توانیم آن را سرآغاز تجدد فرهنگی معاصر بدانیم. همان که به مسامحه «جنبش مدرن»اش نامیده اند. در واقع رفتارها و نوشته¬های فکری و فرهنگی که از زمان عباس میرزا (شاهزاده ناکام قاجار) در زمینه تجددگرایی و آشنایی بیشتر با جهان شروع شده و به حرکت مشروطیت منجر شده بود در آغاز این قرن ایرانی به بار می¬نشست. نقاشی مدرن با گشایش هنرکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به سال ۱۳۱۹ - پس از تعطیل شدن مدرسه کمال الملک - شکل گرفت. هنرآموختگان اولین دوره (۱۳۲۴ - ۱۳۱۹) یعنی جلیل ضیاپور، حسین کاظمی، جواد حمیدی که حین تحصیل و پس از آن به خلق آثار امپرسیونیستی (که خود آن را قلم آزاد می¬نامیدند) می¬پرداختند، آثار خود را در اولین سالن¬های هنری آن دوره یعنی جاهایی چون انجمن خروس جنگی، انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی و ایران و فرانسه به تماشا نهادند و چالش ۲۰ ساله¬یی بین سنت و مدرنیسم را آغاز کردند، بی¬آنکه مبارزان دو سوی جبهه به درستی دانسته باشند که سنت چیست و عرصه¬های هنر نو کدام است.
مدرنیسم، پوسته تجدد مادی بود و نوسازی ظاهری؛ زمان زیادی لازم بود تا هنرمندان درک کنند که کالبد مدرنیسم در غرب بدون مدرنیته که مغز معنوی آن باشد، معنایی و سازوکاری نمی¬داشت و هر تجددی بدون نواندیشی و نوذهنی، بنایی پوشالی است. نیاز به نواندیشی در دهه ۵۰ در زمینه شکوفایی اقتصادی و اجتماعی احساس می¬شد، اگرچه برای تحقق مدرنیته اسباب و علل بسیاری لازم بود که امکان بروز نداشت و شاید هنوز هم مجال ظهور ندارد. آنچه که تلفیق میراث تاریخی و تجدد جهانی برای رسیدن به هویت ملی تصور می¬شد، آرزویی بود که عملی کردن آن زمینه آماده می¬خواست. آن زمینه با توسعه هماهنگ و دموکراسی و آزادی و خردورزی و پویایی در جامعه و رشد نیروهای بالنده میسر می¬شود. باید پذیرفت تفکر را نمی¬شود قرض کرد و جابه جا کرد.
از ۴۵ تا ۵۵، ده سالی فاصله است که اقتصاد هنر با رونق¬گیری اقتصاد کلان توانست عرضه و تقاضای فرهنگ را در سطحی معقول، متعادل سازد. از این پیش، هنر در سطحی شتابزده و بی¬بنیاد تولید می¬شد اما مخاطب چندانی در کار نبود. با رونق اقتصادی طبقه متوسط در شهرهای بزرگ رشد کرد که برای اوقات فراغت یا ارضای اسنوبیسم ، ادبیات، سینما، نقاشی، موزه ، نمایشگاه ، تئاتر و اپرا می¬خواست با کیفیتی مدرن ولو به تظاهر. از سویی ادبیات و هنر این ظرفیت را یافته بود که نوجویی شهروندان متوسط الحال را ارضا کند. در عرصه هنرهای تجسمی در این ۱۰ سال شکوفایی تکرارناپذیر، تنوع آثار هنری، افزایش میانجی¬های هنری چون گالری¬ها، موزه¬ها، رسانه¬ها، منتقدان و کارشناسان، ارتباط بین مخاطبان نوجویی و نوآوران را تسهیل کرد و دولت و سیاست رسمی نیز پس از سال¬ها عناد، با هنر نو بر سر مهر و به رونق این بازار افزود. گروه¬های هنری تشکیل شد، هنرمندان کوشیدند جهت ذوق مخاطبان فرهنگی را بشناسند. نوگرایی کورکورانه جای خود را به آفرینش پرتامل داد.
گرایش به میراث ملی و کاربرد الفبای جهانی نقاشی به تلفیقی آگاهانه از این دو انجامید. در زمینه نقاشی¬خط، کاشفانی چون حسین زنده رودی، فرامرز پیلارام، رضا مافی و محمد احصایی پدید آمدند که به اوج کاربرد خط در نقاشی رسیدند. ناصر اویسی، ژازه طباطبایی، صادق تبریزی، سرکیس واسپور و رحیم ناژفر به نو کردن مینیاتور و نقاشی قهوه خانه اهتمام کردند. بهمن محصص، پروانه اعتمادی، سهراب سپهری، ابوالقاسم سعیدی، آیدین آغداشلو و هانیبال الخاص نقاشی فیگوراتیو را برای بیان تفکر اجتماعی خود ارتقا دادند. نوآوران آزاد چون بهجت صدر، مارکو گریگوریان، غلامحسین نامی، مسعود عربشاهی، عبدالرضا دریابیگی و ناصر عصار با تجرید فرم¬ها و فضاهای آشنا نشان دادند خلاف سنت گرایان، صرف تقلید از پوسته سنت اثری را متعلق به فرهنگ ایران نمی¬کند. البته در این دو دهه باید به خیل نقاشان سورئالیستی که سخت مورد توجه مردم خیال پرور بودند اشاره کرد که گاهی به علاقه مندان سیاسی و اجتماعی آن روزگار سیاست زده مجال تغییر و تفسیر می¬دادند. در دهه ۵۰ ظرفیت هنرهای تجسمی ما به بلندایی رسید که دهه¬های بعد نتوانستیم بدان گونه گستره عناصر تازه¬یی بیفزاییم، چرا که پس از ۵۰ سال نقاشی و تندیسگری مدرن هنرمندان گزیده ما دیگر دنبال این نبودند که شیوه¬های نو به نوی غرب آفریده را تکرار و تقلید کنند بلکه با اعتماد به نفس و آگاهی و تجربه¬یی که در این نیم قرن حاصل شده بود آنها به نو کردن ذهن خود در این رسانه تجسمی رسیده بودند و از ذهن نواندیش هر چه بتراود ناگزیر نو خواهد بود ولو اینکه یک بار به صورت مفهومی یا شکلی در اعصار پیشین یا جایی از جهان آزموده شده باشد.

1-1-2- غلبه سنت بومی گرایی دهه ۶۰
با پیامدهای انقلاب و جنگ، نقاشی به ناگزیر کارکردی تبلیغی یافت و تنوع شگرف پیشین که شیوه¬های گوناگون تفکر و ذوق طبقه¬یی نسبتاً مرفه را آزادانه بازتاب می¬داد به کنار رفت و نقاشان تازه، نمادهای تصویری خود را در خدمت تهییج توده¬هایی بسیج کردند که با پرچم دین از جغرافیای زندگی جمعی ایرانیان دفاع می¬کردند. این تجربه¬یی از پیش آزموده بود که به ضرورت، هنر را در کاربردی تبلیغی منحصر می¬کرد. در این زمینه نقاشان مستعدی پدید آمدند که می¬کوشیدند مردم را با زبان نقاشی به شور شهادت در راه دفاع مقدس وادارند که از آن میان به نقاشانی چون حسین خسروجردی، ایرج اسکندری، ناصر پلنگی، کاظم چلیپا و حبیب الله صادقی می¬توان اشاره کرد که با پوسترها و نقاشی¬های شورانگیز و مردم پسندشان توفیقی چشمگیر داشتند. همچون آهنگران که با لحن یگانه تهییجی¬اش سرآمد مداحان و مایه دلگرمی رزمندگان بود.
1-1-3- طبیعی شدن روند بعد از دهه ۷۰
از دهه هفتاد که شرایط کشور رو به عادی شدن گذاشت، با گشایش گالری¬ها و موزه¬ها و فعال شدن دور جدید بی¬ینال¬های هنری، از جمله اولین نمایشگاه دوسالانه نقاشان ایران (۱۳۷۰) به تدریج سه شاخه از هنرهای تجسمی فعالیت خود را به موازات هم ادامه دادند. گروه اول؛ هنرمندان تثبیت شده دهه ۴۰ و ۵۰ که جرات یافته و به استمرار فعالیت خویش پرداختند کسانی چون جوادی پور، پرویز کلانتری، فریده لاشائی و ...
گروه دوم؛ هنرمندان وابسته به حوزه هنری تبلیغات اسلامی که پس از جنگ با تغییر و تکامل شیوه¬های خود کوشیدند خود را با موازین هنری جدید تطبیق دهند.
گروه سوم؛ نقاشان جوانی که پیش از انقلاب فعالیت خود را آغاز کرده و اکنون آن را تکامل بخشیده و بهترین آثار خود را در این دوران پدید می¬آوردند. چون علیرضا اسپهبد، کورش شیشه گران، مهدی حسینی، واحد خاکدان، جلال شباهنگی، محمدعلی ترقی جاه و هم ترازان آنها، گروه دیگر کسانی بودند که از دهه ۶۰ به بعد فعال شده بودند.
اینان نقاشان مدرنیست تازه نفسی بودند که با بهره¬یابی از دستاوردهای چند دهه نقاشی ایرانی و تجربه کردن انقلاب و جنگ با آگاهی¬های نو به نو پا به عرصه مدرنیسم گذاشتند بی¬آنکه از درک مدرنیته غافل باشند. از این جمله اند؛ نصرت الله مسلمیان، مهدی سحابی، سعید شهلاپور، یعقوب عمامه پیچ، بهرام دبیری، فرح اصولی تا برسد به پویا آریان پور و افشین پیرهاشمی که جوانترین اینان¬اند. از مشخصات فرهنگی این سه دهه اخیر می¬توان به حمایت از خط و نگارگری سنتی ایران اشاره کرد. در آغاز هدف مدیران هنری کشور این بود که خط را به عنوان عنصری اسلامی- عربی جایگزین نقاشی کنند که توفیق حاصل نشد. اما تجدید حیاتی برای نگارگری سنتی فراهم آمد، اگرچه بسیاری از آن خیل کثیر از آثار چند استاد شناخته چون محمود فرشچیان دوباره¬سازی می¬کردند. ویژگی دیگر سوق دادن نقاشان به عرصه¬های معنوی بود که اختصاص جوایز بی¬ینال¬ها راهنمای این مقصود بود. از وقایع میمون این دهه، پدید آمدن بازار داخلی و بین المللی برای هنرهای تجسمی مدرن ایران است که اواخر دهه ۵۰ قطع شده و با تاخیری ۲۰ ساله به کمک اکسپوها و حراج¬ها رونقی موقت یافته است. با گذشت هشتاد و اندی از تولد هنر مدرن ایران، اکنون با اطمینان می¬توان گفت نقاشی و مجسمه¬سازی ایران (گرافیک و کاریکاتور و عکس هم) در موقعیتی قرار دارد که با حفظ ویژگی¬های فرهنگی توانسته است اصالت و پیشتازی خاص خود را داشته باشد.
سیر تحولات جنبش نوگرایی و مدرنیسم در نقاشی معاصر ایران در بعد از انقلاب اسلامی یعنی از بهمن 57تا امروز را می توان به سه دوره مشخص تقسیم کرد:دوره اول از سال 57تا67،دوره دوم از 67تا اوایل دهه 80 و دوره سوم از اوایل دهه 80تا امروز.در دوره اول با وقوع انقلاب اسلامی و به دنبال تحولات سیاسی،اجتماعی و اقتصادی و تغییرات اساسی در ساختار جامعه هنر نقاشی معاصر ایران دچار ضربه های سهمگین شد.در دوره دوم کم کم گالری های هنری به فعالیت برگشتند و هنرمندان نوگرا به کار آموزش جوانان اهتمام ورزیدند اما در دوره سوم ظاهرا فضا برای فعالیتهای بیشتر هنری بازتر شده است و هنرمندان با انگیزه و تلاش بیتشری سعی در ارائه اثار مدرن خود کردند.
یافتن سهم واقعی جامعه ما از گنجینه هنر جهانی، تلاش برای عرضه تفکرات محرک وجست وجوگر در قلمرو فرهنگ وهنر از توجهات کنونی جامعه ماست. در این میان ، نقاشی معاصر ایران می تواند عاملی نیروبخش وحتی پیشتاز تحول فرهنگی وهنری قرار گیرد . مطالعه وتحقیق درباره تحولات نقاشی اکسپرسیونیستی ایران وتغییرات دید هنرمند ایرانی وعوامل تاثیر گذار در هنر او از موارد مهمی است که باید توجه سیاست گذاران بخش فرهنگ وهنر ،هنر شناسان و صاحب نظران فرهنگی کشور را به خود جلب کند .
به طور کلی، به رغم کنکاش های پیگیر دست اندرکاران، هنرمندان ومنتقدین ایرانی ، تاکنون دستاورد منسجم وجامعی که بتواند تصویر ویژه ای را جهت شفاف تر کردن دنیای هنر امروز ایران ارائه کند ، حاصل نیامده است . به نظر می رسد علت این مسئله را نه فقط در دنباله روی ها والگوبرداری های ناسنجیده ، بلکه همچنین در کمبودهای ناشی از نهادینه نشدن پدیده هنر جدید در جامعه ی ایران به دلیل عدم شناخت مشخص از مولفه های موثر در آفرینش آثار هنر نقاشی ومدیریت آنها باید جست . به همین سبب نیز عواملی چون تغییرات سیاسی، سیاستگذاری های دولتی ، نظر محافل خارجی وسلیقه بازار بیش از انگیزه ها وخواست های درونی بر سیر تحول هنر معاصر اثر گذاشته اند .محقق در جستجوهای خویش برای یافتن منابعی معتبر که نقاشی مدرن ایرانی بخصوص سبک امپرسیونیسم را بررسی کرده باشند به مورد خاصی برنخورد. بنابراین انگیزه برای بررسی نقاشی معاصر و یافتن انگیزه ها و دلایل تمایل نقاشان ایرانی به سبکهای پست مدرن بخصوص سبک امپرسیونیسم بیشتر شد.
اما از آنجا که شرایط خلق اثر هنری یک مفهومی باز وپیچیده می باشد و آنچه می بایست مد نظر داشت این است که موقعیت کنونی ما بسیار پیچیده است. از یک سو ما وارد موقعیت های مبهم (فازی ) شده ایم که هر چیز می تواند در قالب چیزهایی دیگر خود را تعریف و باز تعریف کند. موقعیتی که در آن خوانش ها به بی نهایت می رسند و تفسیر پذیری و در نتیجه درک پذیری به بی نهایت روش می تواند انجام بگیرد. وهمچنین هر نقطه عطفی مسائل اساسی خاص خود را دارد ، برای حل آنها نیاز به مطالعه دقیق و بررسی همه جانبه آثار و مولفه های موثر می باشد.
لذا اینطور بنظر می رسد با شناسایی مؤلفه های موثر به شناختی از شاخص های تاثیر گذار درخلق اثر هنری (نقاشی) اکسپرسیونیستی در دوران معاصر با توجه به فضاهای اجتماعی متفاوت که در ساختار های مختلفی (سیر تحولات جنبش نوگرایی و مدرنیسم در نقاشی معاصر ایران در دوران معاصر) که در ارتباط با تغییرات ومنازعه های متفاوت در طول این مدت شکل گرفته اند، خواهیم رسید.
1-1-4- سوال اصلی:
بنابراین سئوال اساسی این پژوهش عبارتست از :
• مفاهیم اصلی و مولفه های موثر در خلق آثار هنر نقاشی اکسپرسیونیستی ایران کدامند ؟
1-1-5- هدف:
افزایش شناخت و آگاهی نسبت به وضعیت نقاشی اکسپرسیونیستی معاصر ایران و مولفه‌‌هایی که موثر بر شکل گیری چنین جریانی در بطن هنر نقاشی ایران شدند.
1-1-6- فرضيه¬ پژوهش :
در این تحقیق فرضیه نداریم ویک سوال اصلی را مطرح کرده¬ایم.
چنانکه از نوع پرسش این پژوهش پیداست، پژوهش حاضر از نوع پژوهش های توصیفی –اکتشافی تفسیری است که در پی اثبات یا رد فرضیه ای خاص نیست. به عبارت دیگر، ما در اینجا با مجموعه ای از کتابها و منابع چاپی و همچنین دادۀ متنی یا همان نقاشی های تولید شده توسط نقاشان معاصر رو برو هستیم.
پرسش های ما به ماهیت ساختار هنری بر می گردد که آثار مزبور تجلی عینی آن می¬باشند یا به عبارت دیگر در درون آن ساختار هنری به اجرا درآمده اند.
دستیابی به ساختار هنری یاد شده نیازمند بیشتر نیازمند مشاهده دقیق این آثار ، تجزیه آنها و ارائه یک تفسیر دقیق در خصوص ویژگی های فرمی و مضمونی آنهاست که باید در پایان تحقیق به آنها دست یابیم.
1-1-7- چه كاربردهایي از انجام اين تحقيق متصور است:
شناخت عوامل تاثیر گذار بر افرینش وخلق اثر هنری به عنوان یکی از پارامتر های نرم افزاری توسعه فرهنگی می باشد ودر این راستا باید خاطر نشان ساخت که اگر در راستای توسعه فرهنگی، تولیدی جهت معرفی فرهنگ و تمدن ایران امروز نداشته باشیم این امر خود ضد توسعه می باشد بنابراین می بایست شاخص های فرهنگی موثر در خلق اثر هنری را داشته باشیم تا :
بتوانیم به کمک مدیریت وبرنامه ریزی فرهنگی در فرایند توسعه فرهنگی مشارکت کنیم .
1-1-8- ضرورت و اهداف تحقيق:
ضرورت:
بديهي است دستيابي به توسعه فرهنگي در عرصه وسيع فرهنگي جز در سايه پژوهش حاصل نمي شود، زيرا هرگونه بهسازي يا تغييرات مفيد در كيفيت برنامه ها و عملكردهاي فرهنگي بدون ابزار تحقيق علمی امكان پذير نيست.
بنابراین تفكر در باب هنر خواه در نگاه كساني كه معتقدند، هنر بايد استقلال و انديشه‌ورزي خودش را داشته باشد و خواه در نظر كساني كه معتقدند هنر، بي‌گفتگو و لامحاله، در خدمت اهداف فرهنگی - اجتماعي قرار مي‌گيردو يقيناً مي‌تواند در توسعه فرهنگي نقش بزرگي را ايفا كند، نیازمند برنامه ریزی در جهت توسعه می باشد .بنابراین به جهت دستیابی به این توسعه فرهنگی در ابتدا نیازمند شناخت دقیق و موشکافانه هر کدام از هنرهای موجود در کشور و بررسی عوامل موثر بر آنها می باشیم.
از سوی دیگر از آنجایی که در حوزه مطالعات هنری حوزه نقاشی بخصوص نقاشی اکسپرسیونیستی به دلایل مختلف ، سئوالات زیادی را بدون پاسخ دارد . بسیاری از جنبه های این سبک یا هنوز مورد توجه کارشناسان قرار نگرفته است ویا در صورت توجه ، سرشار از سئوالاتی است که پاسخ به آنها نیازمند انجام تحقیقات میدانی وعملی دراین حوزه است بنابراین داده های تحقیقاتی می تواند منبع مهمی برای تکمیل وبسط نظریه ها باشد . لذا آنچه مهم است طرح سئوالات درست و تلاش برای یافتن پاسخ های عملی دقیقی است که به توسعه این حوزه منجر شود.
این تحقیق از دو جنبه نظری وکاربردی حائز اهمیت است ؛ هم تحقیق بنیادی است وموجب بسط شناخت منظم رشته نقاشی و علی الخصوص سبک اکسپرسیونیستی می شود وهم کاربردی است زیرا می توان با شناخت مولفه های موثر در خلق اثر هنری از نتایج آن در عمل (سیاستگذاری و برنامه ریزی) سود جست.
1-2) ادبیات تحقیق:
1-2-1- دسته بندی ادبیات موجود:
محقق در تلاش برای یافتن سابقه تحقیق منابع گوناگون از جمله کتابخانه های موجود و سایتهای معتبر را بررسی کرد و به رغم کمبود پژوهشهای مرتبط سوابق زیر را در ارتباط با موضوع پژوهش پیدا کرد.بر اساس منابع موجود و در دسترس پژوهشگر، پیشینه‌هایی که تاکنون یافت شد به ترتیب ذیل است.
1-2-1-1- گزیده آثار
مقالات:
- استیور، دان(1383) ساختارگرایی و پسا ساختارگرایی. روش شناسی علوم انسانی. شماره 53
این مقاله به طور کامل و جامعی به ساختارگرایی، تاریخچه و محتوا و اصول ساختارگرایی، بیان اندیشه سوسور و متفکران ساختارگرا و نقد ساختارگرایی و پسا ساختارگرایی می پردازد که در این مقوله همسو با بنیان نظری پژوهش حاضر می باشد اما این پژوهش سعی دارد که این اصول را به طور عملی در جامعه هنری معاصر ایران پیاده سازی نماید.
- گودرزی،مصطفی (1377) در آمدی بر نقاشی معاصر ایران، هنرهای تجسمی. شماره 8
در این مقاله به چگونگی و روند هنر معاصر ایران پرداخته شده و گرایشات فکری و هنری و تاثیرات جنبش های غربی از 1320 تا کنون به طور مفصل بیان گردیده است. در این تحقیق به تحلیل اطلاعاتِ داده شده نپرداخته و دیدِ روشنی از فضای هنری معاصر را در پیش روی خواننده قرار نمی¬دهد. پژوهش ما هرچند که برای دقت بیشتر تنها به مقوله آثار زنان پرداخته است اما سعی دارد که در انتها به جمع بندی سبک ها و رویکردهای جریان های حاضر بپردازد.
- گودرزی،مصطفی.(1377) نقاشی جدید قاعده و قرارداد ندارد. شماره5
این مقاله نیز به فرایند غرب زدگی پرداخته است و از این طریق نقاشی معاصر را به جای تحلیل به انتقاد است.
- پایان نامه ها:
1- اسدی طاری،غزال،1385، بررسی جنبش اکسپرسیونیسم انتزاعی از آغاز تا ظهور پاپ آرت ، دانشکده هنر و معماریکارشناسی ارشد. هدف پژوهش بررسی روند مقطعی خاص، از تاریخ هنر در قرن بیستم می باشد. رهیافت هنر در قرن بیستم، بی شک فراخواندن اندیشه های تغییر است. آنچه در مقایسه هنر این قرن با قرون گذشته بسیار واضح و آشکار دیده می شود، اهمیت به نفس خلاقیت و توجه به فردیت هنرمند است.
2- خراباتی،مهیار،1382، ب‍ررس‍ی‌ ت‍طب‍ی‍ق‍ی‌ م‍ک‍ت‍ب‌ اک‍س‍پ‍رس‍ی‍ون‍ی‍س‍م‌ در س‍ی‍ن‍م‍ا مهیار خراباتی دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران مرکزی،کارشناسی ارشد.
ه‍دف‌ پ‍ژوه‍ش‌، ش‍ن‍اخ‍ت‌ م‍ک‍ت‍ب‌ اک‍س‍پ‍رس‍ی‍ون‍ی‍س‍م‌ ب‍ه‌ ع‍ن‍وان‌ ی‍ک‍ی‌ از ش‍اخ‍ص‌ ت‍ری‍ن‌ م‍ک‍ات‍ب‌ ه‍ن‍ری‌ ق‍رن‌ ب‍ی‍س‍ت‍م‌ در ه‍ن‍رس‍ی‍ن‍م‍ا اس‍ت‌ پ‍ژوه‍ش‌ ح‍اض‍راز ن‍وع‌ ک‍ت‍اب‍خ‍ان‍ه‌ای‌ اس‍ت‌ و آث‍ار ه‍ن‍رم‍ن‍دان‌ ب‍رج‍س‍ت‍ه‌ ه‍م‍راه‌ ب‍اش‍رح‌ ح‍ال‍ی‌ از زن‍دگ‍ی‌ آن‍ان‌ م‍ورد ب‍ررس‍ی‌ ق‍رار گ‍رف‍ت‍ه‌ اس‍ت‌ اب‍زار ان‍دازه‌گ‍ی‍ری‌ درای‍ن‌ رس‍ال‍ه‌، ک‍ت‍اب‍ه‍ا، م‍ج‍ل‍ه‌ه‍ا، م‍ق‍ال‍ه‌ه‍ا و ف‍ی‍ل‍م‌ه‍ای‌ ب‍اق‍ی‌ م‍ان‍ده‌ از ه‍ن‍رم‍ن‍دان‌ ب‍رج‍س‍ت‍ه‌ م‍ک‍ت‍ب‌ اک‍س‍پ‍رس‍ی‍ون‍ی‍س‍م‌ آل‍م‍ان‌ اس‍ت‌ طرح‌ پ‍ژوه‍ش‌: پ‍س‌ از ب‍ررس‍ی‌ ت‍اری‍خ‍چ‍ه‌ س‍ی‍اس‍ی‌، اق‍ت‍ص‍ادی‌، ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌ و اج‍ت‍م‍اع‍ی‌ آل‍م‍ان‌ پ‍س‌ از ج‍ن‍گ‌ اول‌ ج‍ه‍ان‍ی‌، م‍ه‍م‍ت‍ری‍ن‌ و ش‍اخ‍ص‌ ت‍ری‍ن‌ ه‍ن‍رم‍ن‍دان‌ م‍ک‍ت‍ب‌ اک‍س‍پ‍رس‍ی‍ون‍ی‍س‍م‌ آل‍م‍ان‌ در س‍ی‍ن‍م‍ا م‍ورد ب‍ررس‍ی‌ ه‍م‍ه‌ ج‍ان‍ب‍ه‌ ق‍رار گ‍رف‍ت‍ه‌ اس‍ت‌ ن‍ت‍ی‍ج‍ه‌ ک‍ل‍ی‌: ج‍ن‍گ‌ ج‍ه‍ان‍ی‌ اول‌ ت‍ب‍ع‍ات‍ی‌ از ل‍ح‍اظ ت‍غ‍ی‍ی‍ر س‍اخ‍ت‍ار اج‍ت‍م‍اع‍ی‌ و س‍ی‍اس‍ی‌ ک‍ش‍وره‍ای‌ اروپ‍ائ‍ی‌ ب‍ه‌ وی‍ژه‌ آل‍م‍ان‌ داش‍ت‌. پ‍س‌ از ج‍ن‍گ‌ ه‍ن‍رم‍ن‍دان‌ پ‍ی‍ش‍رو و م‍س‍ت‍ق‍ل‍ی‌ درک‍ش‍ور آل‍م‍ان‌ ظه‍ور ک‍ردن‍د ک‍ه‌ م‍اح‍ص‍ل‌ ت‍ف‍ک‍ر آن‍ان‌ در ه‍ن‍رس‍ی‍ن‍م‍ا ب‍ه‌ ص‍ورت‌ م‍ک‍ت‍ب‍ی‌ م‍ه‍م‌ و ت‍اث‍ی‍رگ‍ذار ب‍ر ه‍ن‍ر ق‍رن‌ ب‍ی‍س‍ت‍م‌ ب‍ه‌ ن‍ام‌ اک‍س‍پ‍رس‍ی‍ون‍ی‍س‍م‌ گ‍ردی‍د.
3- خوشکام،علی،1386 ،بررسي تشابه و تفارق در رويکرد فردي و اجتماعي آثار نقاشي مکاتب اکسپرسيونيسم و رمانتيسيسم – پروژه عملي: حضور،دانشکده هنر،کارشناسی ارشد
اين پايان نامه شامل 4 فصل كلي بوده كه در آن به بررسي تشابه و تفارق در رويكر فردي و اجتماعي آثار نقاشي مكاتب اكسپرسيونيسم و رمانتيسم پرداخته شده است. اين پايان نامه به‌طور كلي به مفاهيمي چون فرم و محتوي، سبك هنري، فرديت، نقش انگيزه و تجربه در خلق اثر هنري با توضيحاتي كه در زمينه انقلاب صنعتي، اومانيسم، آزادي هنرمند و مدرنيسم اختصاص يافته است.
4- طهماسبی،امیر،1390، اکسپرسیونیست و ریشه‌های تاریخی آن ،دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران،کارشناسی ارشد.
بخاطر شناسایی هر چه بیشتر با آثار اکسپرسیونیستها بویژه گروه سوارکار آبی و عینیت نو می‌باشد زیرا اکسپرسیونیسم شیوه‌ای است که نقش بسیار زیادی در روند تکامل هنر نوین داشته و دارد و نکته قابل توجه این می‌باشد که ریشه در مبانی فکری شیوه‌های چندین قرن قبل از خویش را داراست و با شناخت دقیق در این دوره و نقاشی‌های هنرمندان شاخص آن می‌توان درک بهتری از هنر نوین غرب داشت.در مورد تهیه این رساله می‌توان گفت که روش تحقیق به شکل کتابخانه‌ای و تا حدی میدانی بوده است و امید است که با شناخت بیشتر از این شیوه امکان بیشتری برای بالا بردن کیفیت آثار هنرمندان جوانتر به وجود آید.
5- قاسمی،منصوره،1390، تاثير نقاشي هاي اکسپرسيونيستي بر سينما و ويدئوي معاصر،دانشکده هنر،کارشناسی ارشد.
اين رساله به تحليل سه اثر سينمايي در ارتباط با نقاشي هاي اکسپرسيونيستي، اکسپرسيونيست انتزاعي و نئواکسپرسيونيست مي پردازد که شامل بررسي و مقايسه ي نقاشي جيغ اثر ادوارد مونش با فيلم ماجراي آنتونيوني، مقايسه ي نقاشي هاي مارک روتکو و فليکر فيلم ها، و همچنين بررسي نقاشي هاي وارونه ي بازليتس با چهار دقيقه ي ابتدايي فيلم اينک آخرالزمان ساخته¬ي فرانسيس فورد کاپولا مي باشد.
6- قهرمان،محمدرضا،1387،بررسي تجلي اكسپرسيونيسم در آثار هنريك ايبسن(مرغابي وحشي-روسمرس هولم)(نمايشنامه فاخته)،دانشکده سینما تئاتر،کارشناسی ارشد
بخش نخست اين رساله، ابتدا به چکيده و مقدمه پرداخته و اينکه قصد دارد در اين پايان نامه، چه چيز را دنبال کرده و به چه نتايجي دست پيدا کند. سپس زندگينامه ايبسن را شرح داده و به برخي از مواردي که به نگاه اکسپرسيونيستي در زندگي شخصي او کمک مي کرده توجه بيشتري نشان داده و آنها را پررنگ تر و ملموس تر به کار برده است. پس از آن به تعريف اصطلاح و سبک اکسپرسيونيسم و همچنين ويژگيهاي شخصي فرد در آفرینش سبک پرداخته است.
7- کشوری،پرستو، 1385،بررسی مبانی نظری اکسپرسیونیسم انتزاعی ، دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران مرکزی،کارشناسی ارشد.
هدف پژوهش بررسی جنبه های مختلف سبک اکسپرسیونسیم انتزاعی در نقاشی اعم از ریشه های تاریخی، مبانی فکری، تولد، تکوین و گرایش های دورن این سبک است. روش پژوهش کتابخانه ای، میدانی است. نتایج پژوهش نشان می دهد که بیش از هر سبک دیگری مخاطب برای ارتباط با این آثار باید همانند هنرمند آفرینده ی اثر شود این آثار چکیده وجود هنرمند- فارغ از هر چیزی غیر از خودش - هستند و به دلیل تفاوت های افراد تنوع این آثار بی پایان است.
8- همائی مقدم،الهه،1390، بررسي گرايشات اکسپرسيونيستي در نقاشي معاصر ايران (هفتاد سال اخير)دانشکده هنرهای تجسمی،کارشناسی ارشد.
وی به بررسی کلیه گرایشات اکسپرسیونیستی در بین هنرمندان و نقاشان معاصر 70سال اخیر پرداخته است.وی در چکیده آورده است: اکسپرسيونيسم اصطلاحي است که کاربرد آن بطور مشخص به عنوان توصيفي سبک پردازانه، در سالهاي جنگ جهاني اول عموميت يافت. جنبشي که هنرمند در آن به بيان عواطف وحالات دروني، همراه با خلق کيفيت هاي زيبايي شناختي زبان بصري مي پردازد.
- کتاب¬ها:
کتاب اکسپرسیونیسم از اشلی بایس از انتشارات گنگ، نگاهی جامع به مفهوم اکسپرسیونیسم در حوزه های گوناگون روانشناسی،هنر ،جامعه شناسی انداخته و توضیح می دهد که چگونه این سبک در قرن 21 به عنوان یکی از سبکهای محبوب در بین نقاشان تبدیل شده است.
کتاب هنر معاصر ایران و جهان اسلام اثر زهرا رهنورد مجموعه¬ای از مقالات و مصاحبه ها و نقاشی های هنر معاصر ایران می باشد که سعی کرده با نگاهی متفاوت به رابطه هنر معاصر ایران و ویژگی های جهان اسلام بپردازد.
کتاب اکسپرسیونیسم اثر نوربرت ولف از انتشارات تاشن است که با بررسی آثار نقاشان اکسپرسیونیست در پی ارائه ویژگی¬های این اثار است.30 نفر از نقاشان در این کتاب مورد اشاره قرار گرفته اند که از ارنست بالاخ تا مارین وون ورفکین می باشند.
1-2-1-2- مطالعه زندگی و آثار نقاشان
در دهه ی بیست شمسی هنرمندان نوگرا آثاری خلق کردند که سابقه ای درحافظه ی تاریخی ایران زمین نداشت و شگفتی جامعه را در برداشت. این هنرمندان سعی داشتند با سخنرانی، چاپ کتاب و مقاله درباره ی هنر مدرن، فضایی را ایجاد کنند تا هنرشان برای عموم قابل فهم شود. دراین میان «جلیل ضیاء پور» (۱۲۹۹-۱۳۷۸ش) نقش قابل ملاحظه ای را ایفا می کرد.

استاد جلیل ضیا پور

جلیل ضیاپور

ضیاء پور پس از فارغ التحصیل شدن از دانشکده هنرهای زیبا به فرانسه رفت و در پاریس زیر نظر«آندره لوت» (۱۸۸۵-۱۹۶۲م) با مکتب کوبیسم آشنا شد. پس از فراگیری، تلاش ضیاء پور بر این بود که بتواند نقاشی کوبیسم را با نقاشی ایرانی هماهنگ کند.
بدین منظور «او به عنوان سلول رشد دهنده کمپوزیسیون تابلوهایش، واحد مربع هندسه کاشی و صنایع بومی را برگزید و ترکیب تابلوهایش را بر محور ترکیب پذیری سلول های پویای رنگی استوار کرد به سبب گرایش تحقیقی اش در زندگی سنتی روستائیان و کوچگران مضامین ایلیاتی به گونه ای تمثیلی در آثار او ظاهر شدند.»[ مجابی،جواد؛ پیشگامان نقاشی معاصرایران، نسل اول، نشر هنرایران، تهران ،۱۳۷۶٫-ص۹]
و بدین منظور می خواست عناصر ایرانی و شکل های هندسی این تصاویر را جایگزین فرم های شکسته نقاشی کوبیسم کند.


دختر لر (جلیل ضیاپور) دنیای درون (جلیل ضیاپور)
ضیاء پور بهره گیری از شکلهای هندسی به ویژه مربع را به عنوان شکلی می دانست که بیانگر بینش فلسفه جبری است.[ مجابی،جواد؛ پیشگامان نقاشی معاصرایران، نسل اول، نشر هنرایران، تهران ،۱۳۷۶٫-ص۲۴] اوبه همراه چند تن از هنرمندان، انجمنی را تشکیل داد که نشریه ای به نام«خروس جنگی» را به چاپ رساندند.
و این اقدام از رویدادهای مهم وتأثیر گذار در تحول جامعه هنری آن زمان به شمار می رفت. نشریه خروس جنگی پس از چند شماره، انتشار آن توقیف شد و در ادامه با عنوان« پنجه خروس» به کار خود ادامه داد.
[پاکباز،رویین؛ دایره المعارف هنر؛ نشرفرهنگ معاصر؛ تهران ۱۳۷۸٫-ص۲۰۵]
ضیاء پور درباره ی چگونگی تشکیل انجمن و نشریه خروس جنگی می گوید؛ « وقتی که من در سفر اول (۱۳۲۷ش) از فرانسه برگشتم با دو نفر دیگر از همفکرانم که پیشنهادهای مناسبی در پیشبرد هنر داشتند انجمن هنری خروس جنگی را در آتلیه ام بنیاد نهادیم. هدف ما بر این بود که با الهامات ملی هنر نو ملی را وجهه ی برداشت های مان درسه رشته ی هنرهای تجسمی، ادبیات و تاتر قرار دهیم. من می خواستم هویت ملی مان را با الهام گیری از مواریث خود، به دنیای نو وارد کنم، بی آنکه مقلد باشم و یا اینکه بگذاریم مقلد باشند.»[حریری،ناصر؛ درباره هنروادبیات ؛ گفت وشنودی با جلیل ضیاءپور؛ نشر آویشن؛بابل؛۱۳۸۰٫- ص۵۸] همچنین می آورد؛« نام خروس جنگی را غلامحسین غریب پیشنهاد کردند. خروس از نظر ظاهر اندام، موجودی قرص و مهاجم و از نظر رنگ آمیزی جلوه گر، از نظر هویت (در ادبیات قدیم ما) نماینده فرشته بهمن و به عنوان طلایه، وظیفه اش بیداری مردم بود.»[ ضیاءپور جلیل؛ سخن نوآرکه نو را حلاوتی دگر است؛ فصلنامه هنر، تهران، شماره هفده، بهارو زمستان ۱۳۶۸٫-ص۸۲]
درآن دوران، مباحث هنری و جدال میان سنت و مدرن به گونه ای بود که صحبت های هرطرف تا حدی از منطق خارج می شد.«حسین شیخ» (۱۲۸۹-۱۳۷۰ش) از شاگردان مکتب کمال الملک درباره هنر و هنرمندان مدرن زمان خود گفته بود؛« نقاشی مدرن مزخرف است. پایه ی هنر ایران را مرحوم کمال الملک گذاشت. نقاشی یعنی غذای چشم، تصویر گل و چهره و غیره، که مردم از دیدن آن خوششان بیاید، نه خط های کج و کوله و رنگهای سبز و آبی و شلوغ که مردم در مقابلش بگویند این چیست؟ حیف از بوم! حیف از رنگ! آنها بر می دارند و چهره ی یک زن قاجاری را خیلی خوب می کشند بعد به جای پایش دو تا خط کج می کشند. درست است که هنرمند باید ابتکار داشته باشد و خیالی هم چیزهایی اضافه کند، اما به این شرط که مثلا اگر زنی را می بیند و او را می کشد، لباس قشنگی تنش کند. اصلا نباید اجازه داد که در گالری کار مدرن بگذارند. اصلا باید این نقاش های مدرن را نصیحت کرد!»[ رستگار،کاوه؛ نقاشی تقلید زیبایی های طبیعت، گفت وگو با حسین شیخ؛ کتاب؛ ژوزف امیل مولد و دیگران؛ به باغبانی می مانم در باغچه اش؛ بهزاد حاتم و دیگران،انتشارات وزارت فرهنگ وارشاداسلامی،تهران، ۱۳۸۱٫-صص۱۱۰-۱۱۴]


خروس جنگی (جلیل ضیاءپور)
این بگو مگو میان هنر مدرن و سنتی به صحن مجلس وقت هم کشیده شد،« دکتر بقایی، وکیل مجلس، وزیر کشور را استیضاح می کند که چرا اجازه داده کتابچه خروس جنگی درسطح دبیرستان ها منتشر شده و افکار توده ای ها را تبلیغ کند. این امر باعث توقیف مجله می شود. نویسنده مقالات کوبیسم به محاکمه اداری دعوت می شود. آقای دکتری از او بازجویی می کند؛ چه کسی شما را مأمور اشاعه کوبیسم کرده است؟ برای چه این رشته را انتخاب کرده ای؟کوبیسم در اصل یعنی چه؟ ضیاءپور توضیحاتی می دهد که پس از توضیح فنی اش بابت محاکمه و توقیف مجله از او عذرخواهی می کنند و آقای دکتر می گوید؛ ما فکر می کردیم کوبیسم یعنی کمونیسم.» [مجابی،جواد؛ پیشگامان نقاشی معاصرایران، نسل اول، نشر هنرایران، تهران ،۱۳۷۶٫- صص۱۰ و ۱۱]
هنرمندان نسل اول نوگرایی در نقاشی معاصر ایران ،علاوه بر کوبیسم به مکتب امپرسیونیسم نیز گرایش نشان دادند. آثار نقاشان امپرسیونیست ایرانی به دلیل انتخاب موضوع که در ارتباط با زندگی روزمره مردم بود و اینکه نشانه هایی از واقع گرایی را در خود داشت، مخاطب بیشتری را نسبت به دیگر مکتب های نقاشی مدرن به خود جلب کرد. از جمع این نقاشان می توان به «احمد اسفندیاری» و«عبداله عامری» اشاره داشت.
احمد اسفندیاری

احمد اسفندیاری (تولد۱۳۰۱ ش) از دومین دوره دانش آموختگان دانشکده هنر بود. درآثار اولیه اش دریافت غریزی اش از هندسه ایرانی با رنگ های سبزآبی را که ملهم از کاشی کاری های معرق ونقوش پارچه های سنتی و چهل تکه بودند به تصویرکشید. وی در ادامه فعالیتش به رنگ های گرم سوخته روی آورد و رد پای سنت از آثارش محو شد تا جایی که تابلوهایش نمایشی از «آبستره» (Abstract Art) محض شدند و در مرز میان تجربه ی بومی و جهانی جای گرفتند.[ مجابی،جواد؛ پیشگامان نقاشی معاصرایران، نسل اول، نشر هنرایران، تهران ،۱۳۷۶٫-ص۱۶] او درباره ی سبک و خلق آثارش می گوید؛« سعی کرده ام کارم چیز نویی باشد، اما از روال نقاشی خارج نشوم. از دیگری تأثیر نگیرم. نو هر چند ضعیف باشد چون تازه است ارزش دارد. سبک اهمیت دارد کسی کاری را به جایی می رساند که از آن بیشتر نمی رود. این سبک اوست. هیچ جور مال دیگری نمی شود. دیروز آمدم کاری بسازم راضی نشدم ، پاکش کردم. کار را که شروع می کنم، کشیده می شوم توی کار، هنرمند توی کار از خود کار الهام می گیرد. شیوه کار من است که تکه تکه کار کنم. رنگ را سرجایش می گذارم رنگ ها را روی هم نمی مالم.» [مجابی،جواد؛ پیشگامان نقاشی معاصرایران، نسل اول، نشر هنرایران، تهران ،۱۳۷۶٫-ص۱۶۵]
با مشاهده آثار اسفندیاری آنچه بیش از همه جلب توجه می کند، آرامش درونی نقاش است که در لا به لای فرم ها و رنگ هایی که القای فضای ایرانی می کنند به چشم می آید. « شناخت عمیق احمد اسفندیاری از نوروسایه و کاربرد زیبا و به جای آن در آثارش وتأثیر درست او از نقاشی و تلفیق آن با تجربه شخصی و انتخاب رنگ های پخته و شفاف بازگشت های گاه و بی گاه او به طبیعت استفاده نور و شخصی از خطوط، و تنوع طلبی از مشخصه های آثاراحمد اسفندیاری است.»[ فرزانه پور،یاسمن؛ زردآفتاب کرمان وآبی کاشی ها؛ نشریه اولین نمایشگاه بین المللی طراحی معاصر؛ تهران ، شماره ۴ و ۱۰ آذرماه ۱۳۷۸٫-ص۸]








عبداله عامری



عبداله عامری (تولد ۱۳۰۱ش) درباره ی خود می گوید؛« از کودکی به نور و رنگ و صدا حساسیت داشتم، گرایش و تمایل اصلی من همیشه این بود که بتوانم ارزش های والای انسانی را با زیبانیهای والای آفریده خدا نشان بدهم .طبیعت منبع زیبایی است، همه چیز در آن هست؛ خط، فرم ، کمپوزیسیون و نور. من در آن جلال خدا را می بینم. ارزش هایی که در این ارتباط به اثر هنری راه پیدا می کند هم نقاش را تعالی می بخشد هم تماشاگر اثرش را. بنابراین نقاشی می شود ابزار تزکیه روح. »[ مجابی،جواد؛ پیشگامان نقاشی معاصرایران، نسل اول، نشر هنرایران، تهران ،۱۳۷۶٫-ص۱۹۷]
عامری از هم دوره های اسفندیاری و جوادی پور در دانشکده هنرهای زیبا بود که به سال ۱۳۲۷شمسی با رتبه اول فارغ التحصیل شد و پس از آن در اداره آموزش وزارت فرهنگ و هنر به تدریس مشغول شد.او آثارش را با طبیعت سازی شروع کرد و به تدریج به مکتب پست امپرسیونیسم علاقه مند شد. در ادامه به فضاهای آبستره نزدیک شد. به سال ۱۳۳۴ شمسی در نمایشگاه جمعی به همراه پرویز تنالی ، سهراب سپهری و مهدی ویشکایی ش

بروز رسانی : 1394-01-16 | بازدید : 3202

مطلب مرتبط دانلود فایل
روش تجزيه و تحليل داده ها
دفعات مشاهده (5513)
تعريف واژه ها واصطلاحات
دفعات مشاهده (4014)
پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر عنوان پايان‌نامه بررسی و تحلیل مفاهیم غالب در نقاشی اکسپرسیونیسمی معاصر ایران دهه 70 و 80
دفعات مشاهده (3203)
محدوديت هاي پژوهش
دفعات مشاهده (2674)
رابطه¬ی بین هیجان خواهی و بهزیستی معنوی با اضطراب مرگ بیماران همودیالیزی
دفعات مشاهده (2572)
مدلسازی و حل مسئله دو هدفه (مکانیابی – تخصیص ) در یک زنجیره تامین چند سطحی با رویکرد تصادفی پوروپوزال وپایان نامه
دفعات مشاهده (1968)
میزان تأثیر اتوماسیون اداری بر عملکرد کارکنان
دفعات مشاهده (1878)
شعر مقاومت در ادبیات ایران و فلسطین
دفعات مشاهده (1826)
مدیریت بیوریتم
دفعات مشاهده (1765)
مسئولیت مدنی دولت در قبال حوادث غیر مترقبه
دفعات مشاهده (1465)
بر رسی ویژ گی های شعر معاصر عرب و شعر فارسی
دفعات مشاهده (1355)
موسسه حقوقی مدبران
دفعات مشاهده (1352)
جایگاه نماد و اسطوره در شعر معاصر عرب
دفعات مشاهده (1304)
مؤثرترین روش ها در جلوگیری از میکرو لیکیج کرونالی
دفعات مشاهده (1184)
بررسی رابطه دین و روانشناسی از دیدگاه غرب با دیدگاه تربیتی قرآن
دفعات مشاهده (1142)
پروژه کارشناسی حل معادله دیفرانسیل رفتار نانوتیر تحت اثر جذب کاسیمیر به روش هموتوپی
دفعات مشاهده (1082)
انواع متغیرهای پژوهش
دفعات مشاهده (1030)
حضانت طفل در فقه و حقوق ایران و مقایسه آن با حقوق انگلیس
دفعات مشاهده (879)
تعیین جامعه آماری حجم نمونه
دفعات مشاهده (877)
تاثیر عصاره آبی الکلی گیاه بابونه بر محور همورمونی هیپوفیز
دفعات مشاهده (875)
نام و نام خانوادگی
ایمیل شما
تلفن تماس شما
پیام شما
 
   
تبلیغات